Thu, 02 Jul 2009 21:26:35 GMTئۇيغۇرلاردا تەگئات، تارىخ - مەدەنىيەت، سەھىيە - ئەيدىز تېمىسىغا بېغىشلانغان بلوگhttp://www.yukselblog.cn/zh-cnCopyright 2005 PBlog3 v2.8http://www.yukselblog.cn/images/logos.gifhttp://www.yukselblog.cn/يۈكسەل بلوگىhttp://www.yukselblog.cn/article/uyghur-tegat/tunyuquq.htm<div align="center"><span style="color:Red"><span style="font-size:16pt;line-height:100%;">بىلگە تۇنيۇقۇق ئەۋلادلىرىنىڭ شەجەرىسى</span></span></div> <br/><br/>1334- يىلى تۈزۈلگەن يۈەن&nbsp;&nbsp;دەۋرىدىكى مەشھۇر ئەدىب ئوۋياڭشۈەن ( 欧阳玄&nbsp;&nbsp;) نىڭ قەلىمىدىكى &lt;&lt; گۇي جەي مەجمۇئەسى &gt;&gt; دېگەن ئەسەرگە كىرگۈزۈلگەن &lt;&lt; <a target="_blank" href="http://www.yukselblog.cn/article/uyghur-tegat/tunyuquq.htm" rel="external">قوچۇدىكى شى جەمەتى شەجەرىسى</a> &gt;&gt;&nbsp;&nbsp;دەل بىلگە تۇنيۇقۇقنىڭ ئەۋلادلىرىنىڭ شەجەرىسى ( family history ) بولۇپ، مەزكۇر شەجەرىنىڭ باش قۇرلىرىدا&nbsp;&nbsp;: &lt;&lt; شى جەمەتى ئۇيغۇرلاردىندۇر، تۇنيۇقۇق ئۇلارنىڭ ئەجدادىدۇر ... &gt;&gt; دەپ خاتىرىلەنگەن. بۇ يەردە تىلغا ئېلىنغان كىشى، يەنى تۇنيۇقۇق ئاشىد قەبىلىسىدىن بولۇپ، تۇرالاردىن كېلىپ چىققان. ئاشنا قەبىلىسى باش بولۇپ 552- يىلى تۈرك خانلىقىنى قۇرغاندا ئاشىد قەبىلىسى ئاشنالارغا يېقىندىن ھەمدەمدە بولغان. شۇڭا، ئاشىد قەبىلىسى تۈرك خانلىقى دەۋرىدە چوڭ ئىمتىيازلىق غوللۇق قەبىلىگە ئايلانغان. 744- يىلى ئۇيغۇرلار تۈرك خانلىقىنى مۇنقەرز قىلغاندا، تۇنيۇقۇق جەمەتىنى يادرو قىلغان ئاشىد قەبىلىسى ئومۇمىيلىقنى كۆزدە تۇتۇپ، ئۇيغۇرلار بىلەن تىركەشمەي ئۇلار بىلەن ئىتتىپاق تۈزگەن. <br/>840 - يىلى ئۇيغۇر خانلىقى مۇنقەرىز بولۇپ، ئورخۇن ۋادىسىدىكى خەلق غەربكە كۆچۈپ قوچۇدىكى قېرىنداشلىرىنىڭ قېشىغا كۆچكەندە، تۇنيۇقۇق جەمەتىنىڭ ئەۋلادلىرىمۇ تەڭ كۆچۈپ قوچۇغا كەلگەن.<br/>مەزكۇر &lt;&lt;&nbsp;&nbsp;<a target="_blank" href="http://www.yukselblog.cn/article/uyghur-tegat/tunyuquq.htm" rel="external">قوچۇدىكى شى جەمەتى شەجەرىسى</a> &gt;&gt; دە: ئۇيغۇر خانلىقى قۇرۇلغاندا جاھان تېنچ ئىكەن. تاڭ سۇلالىسى تيەنباۋ يىللىرىدا ئۆڭلۈك - سۆيگۈن توپىلىڭى يۈز بەرگەندە، تاڭ ئوردىسىنىڭ ئىلتىماسى بويىچە، ئۇيغۇر خانلىقى تۇنيۇقۇقنى قوشۇن باشلاپ، توپلاڭنى تېنجىتىشقا ئېۋەرتكەن. تۇنيۇقۇق 120 يىل ياشاپ، ئالەمدىن ئۆتكەن، دەپ يېزىلغان. <a target="_blank" href="http://www.yukselblog.cn/article/uyghur-tegat/tunyuquq.htm" rel="external">تۇنيۇقۇق ئەۋلادلىرى</a>&nbsp;&nbsp;يەنى شى جەمەتى قوچۇ ئۇيغۇر خانلىقى دەۋرىدە ئىزچىل يۇقىرى مەرتىۋىگە ئىگە بولۇپ كەلگەن. كېيىن، چىڭگىزخان ( چىڭغۇزخان ) باش كۆتۈرۈپ، مۇڭغۇل ئىمپىرىيىسى قۇرۇلغاندا، شى جەمەتى ئەزالىرىمۇ مۇڭغۇل ئوردىسىدا خىزمەتتە بولغان. يۈەن دەۋرىدە ئۇلاردىن 47 نەپەر داڭدار كىشى يېتىشىپ چىققان. يۈەن سۇلالىسى ئاخىرلىشىپ، مىڭ دەۋرىگە كەلگەندە، يۈەن ئوردىسىدا خىزمەت قىلىشىغان شى جەمەتى ئەزالىرى كورىيىگە كۆچۈپ كېتىشكەن ۋە شۇ جايدا ئولتۇراقلىشىپ قالغان. مىڭ سۇلالىسى بىلەن كورىيىنىڭ سودا ئالاقىسىنىڭ ياخشىلىنىشى ۋە كۈچىيىشىگە تېگىشلىك ھەسسە قوشۇشقان. <a target="_blank" href="http://www.yukselblog.cn/article/uyghur-tegat/tunyuquq.htm" rel="external">تۇنيۇقۇق</a> ئەۋلادلىرىدىن شى شۈن ）楔逊（ ئاتلىق داڭلىق ئەدىب يېتىشىپ چىققان ۋە خەنزۇ تىلىدا &lt;&lt; يېڭى زىكىرنامە خاتىرلىرى &gt;&gt; ناملىق بىر ئەسەرنى قالدۇرۇپ كەتكەن. بۈگۈنكى كۈندە شى شۈن كورىيە ئەدەبىياتىدا مۇھىم ئورۇن تۇتىدىغان ئەدىب قاتارىدا سانالماقتا.<br/>ئوۋ ياڭشۈن ئەپەندى يازغان مەزكۇر &lt;&lt;&nbsp;&nbsp;<a target="_blank" href="http://www.yukselblog.cn/article/uyghur-tegat/tunyuquq.htm" rel="external">قوچۇدىكى شى جەمەتى شەجەرىسى</a>&gt;&gt; دە، بۇ جەمەتنىڭ 500 - 600 يىللىق تارىخى قىسقا، ئىخچام ، مېغىزلىق خاتىرىلەنگەن بولۇپ، <span style="color:Blue">بىز بۇ شەجەرىدىن تۆۋەندىكىدەك يەكۈنلەرگە ئېرىشەلىشىمىز مۇمكىن.</span><br/><br/>1. ئۇيغۇرلاردا نەسەبنامە ( family history )&nbsp;&nbsp;يېزىپ قالدۇرۇش، ئەۋلادتىن - ئەۋلادقا داۋاملاشتۇرۇش ئەنئەنىسى بولغان.<br/>2. نەسەبنامە ( family history )&nbsp;&nbsp;بىزگە شۇ نەسەبكە تەئەللۇق جەمەت كىشىلىرنىڭ تارىخي كەچمىشلىرى ۋە قىسمەتلىرىدىن ئۇچۇر بېرىپ قالماستىن، شۇ جەمەت ئەزالىرى ياشىغان ھەرقايسى دەۋرلەرنىڭ تارىخي ۋەزىيىتى ، چوڭ ۋەقە - ھادىسىلەر ھەققىدىمۇ قىممەتلىك يىپ ئۇچۇرلىرى بىلەن تەمىن ئىېتىدۇ.<br/>3. <a target="_blank" href="http://www.yukselblog.cn/article/uyghur-tegat/tunyuquq.htm" rel="external">تۇنيۇقۇق</a> ئەۋلادلىرىنىڭ ئەۋلادمۇ - ئەۋلاد يىلتىزىنى يۈتتۈرۈپ قويماي گۈللەپ ياشنىشىدا ئۇلاردا جەمەت نەسەبنامىسى ياكى شەجەرىسى ( family history ) يېزىپ قالدۇرۇش ئېسىل ئەنئەنىسى بولغاندىن سىرىت، مۇھىمراقى ئۇلار شى دىن ئىبارەت بىر تەگئاتنىڭ ئاستىغا ئۇيۇشقان. دېمەك تەگئات ( Last name ) بىزگە ئەنە شۇنداق ئەجدادنى ئەۋلادقا ئۇلايدىغان ئۈزۈلمەس يىلتىز بىلەن تەمىن ئېتىدۇ.<br/>ئەگەر ئۇلار شى تەگئاتى ئاستىغا ئۇيۇشۇپ، شى جەمەتىنىڭ شەجەرىسىنى يېزىپ قالدۇرمىغاندا ئىدى، بۈگۈنكى زامان كىشىلىرى تۇنيۇقۇقنىڭ مىللىي كىملىكى ۋە ئۇنڭ كېيىنكى ئەۋلادلىرىغا ئالاقىدار نۇرغۇن ئىشلاردا قايمۇققان، خاتا ھۆكۈم قىلىشقان بولاتتى. خۇلاسە، تەگئات ( Last name ) بىزنىڭ كىملىكىمىزگە ئۇرۇلغان ئۆچمەس مۆھۈردۇر. جەمەت شەجەرىسى ( family history ) كىملىكىمىز، تارىخي قىسمەتلىرىمىز پۈتۈلگەن مۇھىم تارىخي ھۆججەتتۇر. <span style="color:Blue">شۇڭا، ئائىلە نەسەبنامىسى يېزىپ قالدۇرۇشقا سەل قارىماسلىق، ئۇيغۇرلارنىڭ تەگئاتلىق بولۇش يولىدا بوشاشماسلىق لازىم.</span><br/><br/><span style="color:Red">قوشۇمچە ماتېرىيال:</span><br/><div align="center"><span style="color:Blue"><br/> ئوتتۇرا ئەسىردىكى ئۇيغۇر دىپلوماتلىرى كورىيىدە</span><br/><br/>غەيرەتجان ئوسمان</div><br/><br/>ئوتتۇرا ئەسىردە ئۇيغۇرلاردىن بىرقانچە مەشھۇر دىپلوماتلار يېتىشىپ چىققان، شەرق-غەرب مەدەنىيەت ئالماشتۇرۇشىغا كۆرۈنەرلىك ھەسسە قوشقان.بۇنىڭ ئىچىدە كورېيە بىلەن جۇڭگونىڭ مەدەنىيەت ئالاقىسىگە ھەسسە قوشقانلاردىن شې سۈن 偰逊، شې چاڭشوۋ 偰长寿 ، شېسى偰斯 قاتارلىقلارنىڭ خىزمەتلىرى ئالاھىدە بولۇپ، ئەسلەشكە تېگىشلىك.<br/>بۇ ئۈچ زات <a target="_blank" href="http://www.yukselblog.cn/article/uyghur-tegat/tunyuquq.htm" rel="external">تۇنيۇقۇق ئەۋلادلىرى</a>دىن بولۇپ، بۇ يەردە ئالدى بىلەن ئۇلارنىڭ نەسەب تارىخى توغرۇلۇق توختىلىمىز.<br/>تونيۇقۇق تۈرك خانلىقى دەرۋىدە ئۆتكەن داڭلىق ھەربىي سەركەردە، سىياسىيون بولۇپ، ئاشىد قەبىلىسىدىن كېلىپ چىققان. ئاشىد قەبىلىسى تۈرك خانلىقى دەۋرىدە خان جەمەتى قەبىلىسىدىن ھېسابلانغان ئاشنا قەبىلىسىدىن كېيىنلا تۇرىدىغان ئىككى يېتەكچى قەبىلىنىڭ بىرى ئىدى، شۇنداقلا بۇ قەبىلە قەدىمكى دىڭلىڭلار بىلەن بىۋاسىتە قانداشلىق مۇناسىۋىتى بولغان قەبىلە ئىدى. ئۇ ئاشنا قەبىلىسى بىلەن قۇدا-باجىلىق مۇناسىۋەتتە بولغان.<br/>تۇنيۇقۇق كىچىكىدىن زېرەك، ئەقىللىق، جەسۇر يىگىت بولۇپ ئۆسكەن، شۇنداقلا ھۆكۈمرانلار تەبىقىسىنىڭ مۇھىم بىر ئەزاسى بولۇپ، بىلگە تۇنيۇقۇق دەپ ئاتالغان. ئۆسمۈرلەر چاغلىرىدا ئۆز زامانىسىنىڭ دپلوماتىيە قائىدىسىگەئاساسەن تاڭ سۇلالىسى ئوردىسىدا تۇرۇپ، تەربىيىلەنگەن ھەم ئاشنايۈەنجېن阿史那元珍 دېگەن خەنزۇچە ئىسىمنى قوللانغان. (لېكىن، بەزىلەرتۇنيۇقۇق بىلەن ئاشنا يۈەنجېننى ئايرىم-ئايرىم ئىككى ئادەم دەپمۇقارايدۇ.) تۈرك خانلىقى ئوردىسىغا قايتىپ كەلگەندىن كېيىن دەسلەپتە ئاپاتارقان كېيىن بويلا باغاتارقان... دېگەن مەنسەپكە مۇشەررەپ بولغان. تۇنيۇقۇق يىراقنى كۆرەر ئەرباب بولۇپ، ياش چاغلىرىدا ھەربىي ۋە سىياسىي ئىشلارغا قىزغىن ئىشتىراك قىلغان. «تۇنيۇقۇق مەڭگۈ تېشى»نىڭ 6- قۇرىدا بۇ توغرۇلۇق مۇنداق مەلۇمات قالدۇرۇلغان: «مەن ئۇنى (قۇتلۇقنى) خاقان بولۇشقا دەۋەت قىلدىم. مەنكى بىلگە بويلاباغان تارقان... ئېلتېرىش خاقان بىلەن بىرلىكتە جەنۇبتا تابغاچلاردىن، شەرقتە قىتانلاردىن، شىمالدا ئوغۇزلاردىن كۆپ ئۆلتۈردۇق، (شۇ چاغدىمۇ) لەشكەرلەر باشلىقى، ئەقىلدارى مەنلا ئىدىم»،51-52- قۇردا بولسا «قاپاغان قاغان 27 ياش ۋاقتىمدا مەن قاپاغان خاقانغاياردەملىشىپ، ئۇنى تەختتە ئولتۇرغۇزدۇم. تۈنلىرى خاتىرجەم ئۇخلىيالمىدىم، كۈندۈزى خاتىرجەم ئولتۇرالمىدىم، قىزىل قانلىرىمنى تۆكتۈم، قاراتەرلىرىمنى ئاقتۇردۇم، مەن دۆلەت ئىشلىرى ئۈچۈن كۈچۈمنى قوشتۇم.» تونيۇقۇق غەربىي تۈرك خانلىقىنىڭ خاقانى ئېلتېرىشى (691-؟) قاغاننىڭ قەبىلىلەرنى بىرلەشتۈرۈپ، تۈرك خانلىقىنى ئەسلىگە كەلتۈرۈشىگە ھەمدەمدە بولغان ۋەئۇنىڭ سەلتەنەت دەۋرى (683-691- يىللار) دىن تارتىپ قاپاغان قاغان (716-؟)نىڭ سەلتەنەت دەۋرى (691-716)، بىلگە قاغان (684-734) نىڭ سەلتەنەت دەۋرى(716-734) گىچە بولغان تۈركلەرنىڭ ئۈچ خاقانىغا باش ۋەزىر بولغان.<br/>تۈرك خانلىقى مىلادىيە 552- يىلى تۈمەن خاقانىنىڭ&nbsp;&nbsp;سەلتەنەت تەختىگە چىققانلىقىنى بەلگە قىلغان ھالدا بىر مەزگىللىك بۆلۈنۈشنى ھېسابقا ئالمىغاندا 744- يىلىغىچە مەۋجۇد بولغان. مىلادىيە 741 — 742- يىللىرى مەزگىلىگە كەلگەندە، ئۇيغۇرلار باسمىل ۋە قارلۇقلار بىلەن بىرلىشىپ،ئۆزلىرىنى ئوڭ-سول يابغۇ دەپ ئاتاپ، كېيىنكى تۈرك خانلىقىنىڭ قاغانى ئۈزمىش قاغاننى ئۆلتۈرۈپ، باسمىللارنىڭ ئاقساقىلىنى «ئېلتېرىش قاغان»قىلىپ تىكىلگەن، بۇنىڭ بىلەن مىلادىيە 744- يىلى 8- ئايغا كەلگەندە،«بايانچۇر قاغان مەڭگۈ تېشى» بىلەن «تېرخىن مەڭگۈ تېشى» دا كۆرسىتىلگەندەك كۆل بويلا ۋە ئۇنىڭ ئوغلى ئەلئېتمىش (بايانچۇر) قاغانلارنىڭ تىرىشىشى ئارقىسىدا ۋۇجۇدقا كەلگەن ئۈچىنچى ئۇيغۇر ئېلى — ئورقۇن ئۇيغۇر خانلىقى ۋۇجۇدقا كەلگەن. ئۇيغۇر خانلىقى قۇرۇلغاندىن كېيىن ئۇيغۇرلار تۈركلەرنىڭ ئاساسلىق قەبىلىلىرىنى ئۆزلىرىگە قوشۇۋالغان. بۇنىڭ ئىچىدە، تۇنيوقۇق جەمەتى مەنسۇپ بولغان ئاشىد قەبىلىسىدىكىلەر ۋەزىرلىك ئىمتىيازىغا ئىگە قەبىلە بولۇپ، ئۇيغۇر خانلىقى قۇرۇلغاندىن كېيىن، ياغلاقار قەبىلىسىدىن چىققان خانلار ئەنئەنىۋى تۈركىي مەدەنىيەتنىڭ تەسىرى تۈپەيلىدىن، ئاشىد قەبىلىسىنىڭ ۋەزىرلىك مەنسىپىگە ئولتۇغۇزۇشنى قارارلاشتۇرغان. بۇ خىل مۇھىم قائىدە ئۇلۇغ سەركەردە ۋە قابىل ۋەزىر تۇنيۇقۇقنىڭ بىر ئەسىرگە يېقىن تىللاردا داستان بولغۇدەك قەھرىمانلىقلارنى كۆرسىتىپ، تۈركىي تىللىق خەلقلەرنىڭ يۈكسەك ھۆرمىتىگە ئېرىشكەنلىكى بىلەن تېخىمۇ مۇستەھكەملەنگەن.ئۇيغۇر خانلىقى قۇرۇلغاندىكى تۇنيوقۇقنىڭ ئۆلگەن ياكى ھايات ئىكەنلىكى توغرىسىدا ئېنىق ماتېرىيال يوق. خەنزۇچە تارىخنامىلەرنىڭ بىرىدە 80ياشلارغا كىرىپ ئۆلگەن دېيىلسە، يەنە بىرىدە 120 ياشلارغا كىرىپ ئالەمدىن ئۆتكەن دېيىلگەن. لېكىن، ئۇنىڭ ئۇيغۇر خانلىقى قۇرۇلغاندىن كېيىنكى بىرقانچە ئون يىل ئىچىدە ھايات ئىكەنلىكىنى ئىسپاتلايدىغان ماتېرىياللارمۇ بار. ئاشۇلارغا ئاساسلانغاندا، ئۇيغۇر خانلىقى قۇرۇلغاندا، تۇنيوقۇق تۈركلەرنىڭ پىتىراپ كەتكەن بەزى قەبىلىلىرى بىلەن شەرق ۋە غەرب تەرەپكە كەتمەي ئۇيغۇر قەبىلىلىرى ئارىسىدا قالغان، شۇنداقلا خانلىقنى ئىتتىپاقلاشتۇرۇش، قەبىلىلىرىنى تىنچلاندۇرۇش ئۈچۈن ئۇيغۇر خاقانى يولغا قويغان سىياسەتكە ئاساسەن تۇنيوقۇق خانلىق ئوردىسىدا مۇھىم خىزمەتكەتەيىنلەنگەن. يۈەن سۇلالىسى دەۋرىدە ئۆتكەن مۇئەللىپ ئوۋ ياڭشۈەن يازغان«قوچولۇق شې جەمەتىدىكىلەرنىڭ تەرجىمىھالى»高昌偰氏家传 ناملىق كىتابتا شۇنىڭدىن باشلاپ «تۇنيوقۇقنىڭ ئوغۇل نەۋرىلىرى ئۇيغۇرلارنىڭ ۋەزىرلىرىبولغان» دېيىلگەن. تاڭ سۇلالىسىنىڭ تيەنباۋ يىللىرىدا (742 — 756- يىللار)مەركىزىي جۇڭگو رايونىدا «ئەنلۇشەن — شىسىمىڭ (ئۆڭلۈك-سۆيگۈن) توپىلىڭى» يۈز بېرىپ، پايتەخت لوياڭ توپىلاڭچى قوشۇنىنىڭ قولىغا چۈشۈپ كەتكەن.ئۇيغۇر خانلىقى تەكلىپكە بىنائەن ئاتلىق قوشۇننى ياردەمگە ئەۋەتكەن،قوشۇننىڭ قوماندانى تۇنيوقۇق بىلەن ئۇيغۇر خانىنىڭ شاھزادىسى بولغان.توپىلاڭ مۇۋەپپەقىيەتلىك بېسىقتۇرۇلغاندىن كېيىن تۇنيوقۇققا «ئۇستاز ۋە ئەلەمگە سادىق بەگ» (ۋاڭ)大师忠武دېگەن شەرەپلىك نام بېرىلىپ،«ئەمىرمىمار»司空 دېگەن پەخرى ئەمەل بېرىلگەن. بۇ ئىشلار 756- يىللىرى بولغان. تۇنيوقۇقنىڭ 120 ياشقا كىرىپ ئالەمدىن ئۆتكەن دېگەن بايانى ئوۋياڭشۇەننىڭ كىتابىدا ئۇچرايدۇ. بىر قاتار ئەھۋاللارغا ئاساسەن تۇنيوقۇقنىڭ ياشىغان يىللىرىنى مىلادىيە 688 — 780- يىللىرى دەپ پەرەزقىلىشقا بولىدۇ.<br/>مىلادىيە IX ئەسىرنىڭ ئوتتۇرىلىرىغا كەلگەندە ئۇيغۇر خانلىقى مۇنقەرزبولۇپ، قالدۇق قەبىلىلەر 3 — 4- تارماققا بۆلۈنۈپ شەرق، جەنۇب ۋە غەربكە كۆچكەن. ئەينى زاماندا ئۇيغۇرلارغا قېتىلىپ كەتكەن <a target="_blank" href="http://www.yukselblog.cn/article/uyghur-tegat/tunyuquq.htm" rel="external">تۇنيۇقۇق ئەۋلادلىرى</a> باشقا ئۇيغۇر قەبىلىلىرى بىلەن بىرلىكتە بىر تارماققا ئەگىشىپ، قوچورايونىغا كەلگەن، بۇلار كېيىنچە قوچو ئۇيغۇرلىرى ياكى غەربىي ئايماق ئۇيغۇرلىرى دەپ ئاتالغان. XIII ئەسىردە قوچو ئۇيغۇرلىرى غەربىي قىتانلارنىڭ ھۆكۈمرانلىقىدا ئۆتكەن، شۇنداقلا تۇنيوقۇق ئەۋلادى بولغان كېجىپۇر克直普尔 بەلگىلىمىگە ئاساسەن خانلىق ۋەزىرى بولغان. يۈەن سۇلالىسى دەۋرىگە قەدەر، بۇ خىل خىزمەتنى ئىزچىل يوسۇندا تۇنيوقۇق جەمەتىنىڭ ئەزالىرى ئۆز ئۈستىگە ئېلىپ كەلگەن.<br/>يۈەن سۇلالىسى دەۋرىگە كەلگەندە تۇنيوقۇق جەمەتى خەنزۇ مەدەنىيىتىنىڭ تەسىرىگە ئۇچراپ، ئۆزلىرىگە خەنزۇ تىلىغا خاس فامىلە ( family name ،تەگئات&nbsp;&nbsp;) قوللانغان. ئەمما، بۇخىل فامىلە ( family name ،تەگئات&nbsp;&nbsp;)&nbsp;&nbsp; يەنىلا&nbsp;&nbsp;تۇنيوقۇق جەمەتىنىڭ ئىجتىمائىي تارىخىي ۋە مەدەنىيەت ئەنئەنىسى ئاساسىدا ئىشلىتىلگەن.<br/>تۇنيوقۇق سەلتەنەت سۈرگەن يىللاردا تۈركلەرنىڭ ئاساسلىق قەبىلىلىرى ئۆتۈكەن تېغىنى ئاستانە، ئورقۇن، سېلىنگا دەريا ۋادىلىرىنى مەركىزىي ئۆلكەقىلغان. تۈركلەرنىڭ نەزىرىدە ئورقۇن ۋە سېلىنگا دەريالىرى ئۆتۈكەن تېغىغا ئوخشاشلا ئۇلۇغ ھەم مۇقەددەس ھېسابلانغان. خەنزۇ تىلىدا سېلىنگا دەرياسىنى«شېليەنجې خې — 偰辇杰河»دەپ ئاتىغان بولۇپ، يۈەن سۇلالىسى دەۋرىدىكى تۇنيوقۇق ئەۋلادلىرى ئۇلۇغ بوۋىسى تۇنيوقۇقنىڭ كىندىك قېنى تۆكۈلگەن ۋە ھايات پەيزىنى سۈرگەن ئورۇن سېلىنگا دەرياسى ساھىلىغا بولغان چوڭقۇرمېھىر-مۇھەببىتىنى، يەنى ئەجدادىنىڭ يۇرتىغا بولغان چەكسىز سېغىنىشىنى ئىپادىلەش ئۈچۈن، خەنزۇچە دەريا نامىنىڭ بىرىنچى سۆزى «شې-偰» » نى ئۆزلىرىنىڭ تارىخىي فامىلىسى قىلىپ تاللىغان ھەم تۇنيوقۇق ئەۋلادلىرى شۇنىڭدىن باشلاپ «شې جەمەتى-偰氏» » ياكى «سېلىنگالىقلار» دەپ ئاتىلىدىغان بولغان.<br/>چىڭگىزخان باش كۆتۈرۈپ چىققان زامانلاردا قوچو ئۇيغۇر ئىدىقۇتى بارچۇقئارتتېگىن چىڭگىزخانغا بەيئەت قىلغان. چىڭگىزخان ئۇنىڭ بۇ خىل يىراقنى كۆرەر جاسارىتىدىن چەكسىز سۆيۈنۈپ، ئۆزىنىڭ بەشىنچى ئوغلى دەپ تونۇغان ھەمقىزى ئەلئالتۇننى ئۇنىڭغا ياتلىق قىلىشنى ئورۇنلاشتۇرۇغان. چىڭگىزخان غەربكە يۈرۈش قىلىش ئۈچۈن تەڭرىتاغلىرىنىڭ شىمالىدىن ئۆتكەندە، بارچۇقئارتتېگىن 10 مىڭ كىشىلىك قوشۇننى باشلاپ موڭغۇل قوشۇنلىرى بىلەن بىرلىكتەغەربكە يۈرۈش قىلىپ، ئىران ئېگىزلىكىگىچە قەدەم باسقان. چىڭگىزخان زەپەرقۇچۇپ ئۆز ئۇلۇسىغا قايتىپ كەلگەندىن كېيىن، ئوغۇللىرىغا ئۆزى پەتىھ قىلغان زېمىنلارنى بۆلۈپ بەرگەن. چىڭگىزخاننىڭ نەۋرىسى قۇبلايخان مەركىزىي جۇڭگو رايونىدا يۈەن سۇلالىسىنى قۇرۇپ، خانبالىق (ھازىرقى بېيجىڭ) نى پايتەخت قىلىپ بېكىتكەن.<br/>چىڭگىزخانغا ئەگەشكەن ئۇيغۇر قوشۇنلىرى ۋە باشقا مەمۇرىي ئەمەلدارلارئىچىدە&nbsp;&nbsp;<a target="_blank" href="http://www.yukselblog.cn/article/uyghur-tegat/tunyuquq.htm" rel="external">تۇنيۇقۇق ئەۋلادلىرى</a>مۇ خېلى كۆپ بولغان. چىڭگىزخان موڭغۇل ئوردىسىدا مۇھىم خىزمەتلەرنى بېجىرىۋاتقان ئۇيغۇرلارنى شاھزادىلىرىنىڭ ئوردىلىرىغا تەقسىملەپ ئۇلارنىڭ ئىشلىرىغا ياردەملەشتۈرگەن. يۈەن سۇلالىسى دەۋرىدە ئۇيغۇرلارنىڭ بىر قاتار ئاقسۆڭەك جەمەتىدىكىلەرگە ئوخشاش،تۇنيوقۇق جەمەتى سېلىنگالىقلارنىڭ نوپۇزى يۇقىرى، تۆھپىلىرى كۆرۈنەرلىك،جەمەت قۇرۇلمىسى مۇستەھكەم بولغان. ئوۋياڭشۈەن ئۇلارنىڭ كارامەت نەتىجىلىرى ۋە ئىناۋەت قۇچقان تۆھپىلىرىدىن سۆيۈنۈپ، ئۇزۇن يىل ماتېرىيالتوپلاش ئارقىلىق « <a target="_blank" href="http://www.yukselblog.cn/article/uyghur-tegat/tunyuquq.htm" rel="external">قوچۇدىكى شى جەمەتى تەرجىمھالى</a> » ناملىق كىتابنى يېزىپ چىقىپ، تۇنيوقۇق ئەۋلادلىرىنىڭ 500 يىللىق جەمەت تارىخىنى خاتىرىلىگەن.<br/>تۇنيوقۇق ئاشىد قەبىلىسىدىن كېلىپ چىققان، بۇ قەبىلە ئۇيغۇرلارنىڭ بىۋاسىتە ئەجدادى بولغان دىڭلىڭلار بىلەن قانداشلىق مۇناسىۋىتى بولسىمۇ،لېكىن تۈرك خانلىقى دەۋرىگە كەلگەندە تۈركلەرنىڭ ھۆكۈمران قەبىلىلىرىنىڭ بىرى سۈپىتىدە ياشاپ كەلگەن، ئۇيغۇر خانلىقى قۇرۇلغاندا تۇنيوقۇق رېئاللىقنى ئاساس قىلىپ، يىراقلاردا سەرسان-سەرگەردان بولۇپ يۈرگەندىن كۆرە، زور بىر تۈركۈم تۈركىي تىللىق قەبىلىلەرنىڭ مەۋجۇدلۇقىنى كاپالەتكەئىگە قىلىش ئۈچۈن، ئۇيغۇرلار بىلەن ئىتتىپاق تۈزۈپ، ئۆزىنىڭ دانىشمەنلىكىنى يەنە بىر قېتىم نامايان قىلغان. شۇنىڭدىن باشلاپ، تۇنيوقۇق جەمەتى ۋە ئۇيغۇرلارغا ئەل بولغان بىر قاتار تۈركىي قەبىلىلەر تەدرىجىي يوسۇندا «ئۇيغۇر» مىللىتىنىڭ بىر ئەزاسى بولۇش مۇساپىسىنى مۇۋەپپەقىيەتلىك يوسۇندا باسقان. يۈەن سۇلالىسى دەۋرىگىچە بولغان 500 يىللىق تارىخ ئىچىدە، سېپى ئۆزىدىن ئۇيغۇر بولۇپ كەتكەن. يۈەن دەۋرىدە ئۆتكەن مۇئەللىپ خۇاڭ جىن«ۋەي ئايمىقىلىق خانىم ئۇيغۇر جەمەتىدىكىلەرنىڭ قەبرە تېشى»魏郡局夫人韦吾氏墓志铭黄缙) ) دا «شې جەمەتى ئەسلىي تۈركلەرنىڭ ئاقسۆكەڭلىرىدىن بولۇپ،تاڭ سۇلالىسىدىن تارتىپ ئۇيغۇرلارنىڭ باش ۋەزىرى بولۇپ كەلگەن، ئۇلارنىڭ ئەجدادى تۇنيوقۇقتۇر» دەپ يازغان بولسا، ئوۋياڭشۇەن «&lt;&lt; <a target="_blank" href="http://www.yukselblog.cn/article/uyghur-tegat/tunyuquq.htm" rel="external">قوچۇدىكى شى جەمەتى تەرجىمھالى</a> » دا « شې جەمەتى ئۇيغۇرلاردىندۇر، ئۇلارنىڭ ئەجدادى تۇنيوقۇق دەپ ئاتىلىدۇ » دەپ يازغان.<br/>يۈەن سۇلالىسى دەۋرى شې جەمەتى (سېلىنگالىقلار) دىكىلەرنىڭ تازا روناق تاپقان دەۋرى بولغان. بۇ جەمەتتىن كۆزنى قاماشتۇرىدىغان نۇرغۇن ئەربابلار يېتىشىپ چىققان. موڭغۇللار (ياكى يۈەن سۇلالىسى) ھۆكۈمرانلىق قىلغان ھەم مۇنقەرز بولغۇچە بولغان جەرياندا شې جەمەتىنىڭ بىر تارمىقى شەرقتىكى گاۋلى(كورېيە) پادىشاھلىقىغا بېرىپ، قوچو بېگى مەنسىپىنى قوبۇل قىلغان؛ يەنەبىر تارمىقى مىڭ سۇلالىسىنىڭ ئەمەلدارلىقىغا ئۆستۈرۈلۈپ، مىڭ سۇلالىسىنىڭ تەيزۇخانى جۇيەنجاڭنىڭ دىۋان بەگلىرىدىن بولغان. 500-600 يىل ئىچىدە،شەرقتىن-غەربكە، يەنە غەربتىن سۈرۈلۈپ، مەركىزىي جۇڭگو رايونىغا كېلىپ ئولتۇراقلاشقان، بىر قىسمى كورېيە (گاۋلى) پۇقراسى بولۇپ قالغان.<br/>قوچولۇق شې جەمەتىدىن موڭغۇل (يۈەن سۇلالىسى) لارغا قوشۇلغان بىرىنچى ئەۋلاد بولسا يۈرۈڭ تۆمۈردۇر. «يۈەن سۇلالىسى تارىخى»元史) ) نىڭ تەرجىمىھاللار بابىنىڭ 124- قىسمىدا «قوچودىكى شې جەمەتىدىكىلەرنىڭ تەرجىمىھالى» دىن ئۈزۈپ ئېلىنغان پارچە بار. ئۇنىڭ مۇقەددىمىسىدە «يۈرۈڭتۆمۈر ئۇيغۇرلاردۇر، ئۇيغۇر خانلىقىنىڭ ۋەزىرى تۇنيوقۇقنىڭ پۇشتى»دېيىلگەن. يۈرۈڭ تۆمۈرنىڭ ئاكىسى 16 يېشىدا خانلىقنىڭ ۋەزىرلىك خىزمىتىگە ۋارىسلىق قىلغان ۋە «تارقان» لىق ۋەزىپىسىگە تەيىنلەنگەن. ئۇ ئۇيغۇر خانىغا تەدبىر كۆرسىتىپ، غەربىي قىتانلارنىڭ «مۇپەتتىش نازارەتچىسى» نى ئۆلتۈرۈپ، موڭغۇللارغا بەيئەت قىلىشقا يول ئاچقان. «ئۇيغۇر خەتتاتلىقىنىڭ ئۇستىسى» يۈرۈڭ تۆمۈر 15 يېشىدىلا چىڭگىزخانغا ئەگىشىپ جەڭ قىلغان،ئۇرۇشتا تۆھپە قوشقانسېرى تارتۇقلىنىشقا سازاۋەر بولغان. يۈرۈڭ تۆمۈر(1196 — 1262) نىڭ 10 ئوغلى بولغان. سەككىزىنچى ئوغلى قارا بۇقا ئىلىم ساھەسىدە داڭقى چىققان. «يۈەن سۇلالىسى تارىخى« نىڭ 193- جىلدىدا ئۇنىڭغامەخسۇس تەرجىمىھال تۇرغۇزۇلغان. قارا بۇقا زامانىسىدىن باشلاپ، شې جەمەتى خەنزۇ مەدەنىيىتىنىڭ كۇڭزىچىلىق دەستۇرلىرىنىڭ تەسىرىگە ئۇچرىغان.<br/>قارا بۇقىنىڭ شې ۋىنچى، يۇلۇنچى دېگەن ئىككى ئوغلى بولغان. شې ۋىنچىدىن باشلاپ يۈرۈڭ تۆمۈرنىڭ ئەۋلادلىرى «شې» دېگەن خېتىنى ئۆز جەمەتىنىڭ فامىلىسى قىلغان. شې ۋىنچىنىڭ شې يۈلى، شې جىجيەن، شې جىدۇ، شې جاۋۋۇ، شېلىچى دېگەن بەش ئوغلى بولغان. «ھەممىسى تەشرىپدار 进士 بولغان»،«ئەدەبىيات، سىياسىي ئىشلاردا نامى چىققان» («يۈەن سۇلالىسى تارىخى»، 193-جىلد). شې ۋىنچىنىڭ بۇ بەش ئوغلىدىن باشقا، يۇلۇنچىنىڭ ئوغلى شې شەنجۇ، شېشەنجۇنىڭ ئوغلى جېڭ زوڭ، ئارسلان؛ شې جىدۇنىڭ ئوغلى شې سۈن ئىلگىرى-كېيىنتەشرىپدار بولغان، «بىر ئىشىكتىن چىققان ئىككى ئەۋلادتىن جەمئىي توققۇز تەشرىپدار چىققان، ئۆز زامانسىدا شەرەپ قۇچقان » (چېن يۈەن «يۈەن سۇلالىسى دەۋرىدىكى غەربىي يۇرتلۇقلارنىڭ خەنزۇلىشىشى ھەققىدە تەتقىقات»، 2- جىلد)،«بىر ئىشىكتە نەسەب تارتىپ ئىلىم-پەن گۈللەنگەن. ئەينى چاغدا بۇنداق ئىش ئاز كۆرۈلگەن» («يۈەن سۇلالىسى تارىخى»، 193- جىلد).<br/>شې يۈلى بىلەن شې جىدۇ يۈەن سۇلالىسىنىڭ شېئىرىيەت تارىخىدا نامى بار غەربىي يۇرتلۇق شائىرلاردىن، شې جىدۇنىڭ ئوغلى شې سۈننىڭ تارىخى تولىمۇ قىزىقارلىق.<br/>شې سۈننىڭ ئەسلى ئىسمى شې بەيلياۋسۈن (ياكى باي لياۋسۈن) بولۇپ، شېبەيلياۋ دەپمۇ ئاتىلىدۇ، تەخەللۇسى گۇڭيۈەن. ئۇ 1318 — 1360- يىللىرىياشىغان. شې سۈن ئانا تەرەپتىنمۇ ئۇيغۇرلارنىڭ مۆتىۋەر ۋە ئوقۇمۇشلۇق جەمەتى بىلەن چېتىشلىقى بار بولۇپ، ئۇ بالىلىق چاغلىرىدىن باشلاپلا ئاتاجەمەت ۋە ئانا جەمەتنىڭ قويۇق تەسىرىگە ئۇچرىغان. 1335- يىلى شې سۈن 17ياشقا كىرگەن يىلى دادىسىدىن ئايرىلىپ، گۇاڭدۇڭدىن لياڭ ناھىيىسى (جياڭسۇئۆلكىسىنىڭ لياڭ ناھىيىسى) گە بېرىپ ئولتۇراقلاشقان، ئۇنىڭ ياشلىق مەزگىلىمۇ شۇ يەردە ئۆتكەن، شې سۈن لياڭنى مەركەز قىلىپ، جىنلىڭ، چاڭجۇ،جياڭياڭ، جياڭنىڭ قاتارلىق چاڭجياڭ دەرياسىنىڭ جەنۇبىي رايونىدىكى نۇرغۇن ئوقۇمۇشلۇق كىشىلەر بىلەن ئۇچرىشىپ، مۇشائىرىلەر ئوقۇشۇپ، بەس-مۇنازىرىلەرقىلىشىپ، پۈتۈن زېھنى بىلەن ئىلىم-مۇتالىئە قىلغان.<br/>مىلادىيە 1345- يىلى شې سۈن 27 ياشقا كىرگەندە، خانبالىققا بېرىپ تەشرىپدارلىق ئىمتىھانىغا قاتنىشىپ، ئىككىنچى دەرىجىدىن ئۆتكەن.دارىلئۇلۇمىنىڭ پۈتۈكچىسى بولغان. چىڭ شىلاڭ دورغان مەھكىمىسىنىڭ يارلىقىغا ئاساسەن دۆلەت تارىخ مەھكىمىسىنىڭ مۇئەررىخى بولغان. 1349-يىلىنىڭ ئالدى-كەينىدە، پەرمان مەھكىمىسىنىڭ زالىم ھەكەملىكىگەتەيىنلەنگەن. كېيىن يەنە دۇەن بىنتاڭ مەھكىمىسىنىڭ خەت تۈزەتكۈچى ئەمەلدارى بولۇپ، مەخسۇس شاھزادىلەرگە نوم دەستۇرلىرىدىن تەلىم بەرگەن، بۇچاغدا گاۋلى (كورېيە) دىن كەلگەن گوڭ مىنۋاڭ بىلەن دوستلۇق ئورناتقان.كېيىنچە ۋەزىر خاما نىزا پەيدا قىلغانلىقى ئۈچۈن، چياڭجۇۋدا تۇتقۇن قىلىنغان. بىر مەزگىلدىن كېيىن بەشبالىققا قايتىپ كەلگەن. 1358- يىلى شېسۈن 40 ياشقا كىرگەن، بۇ چاغدا ئۇلۇغ بوۋىسى ئالەمدىن ئۆتكەچكە كۇبېيكودىن ئۆتۈپ، يىڭچىڭ شەھىرى ئارقىلىق دانىڭ (بۈگۈنكى خېبىي ئۆلكىسىنىڭ پىڭچۇەن ناھىيىسى) غا كەتكەن. شۇ يىلى 12- ئايدا قىزىل ياغلىقلار توپىلىڭى دانىڭنى قاپلاپ كەتكەن. ئۇ پەرزەنتلىرىنى ئېلىپ يالۇجياڭ دەرياسىدىن ئۆتۈپ،كورېيىگە بارغان ھەم سۇڭجىڭ شەھىرىدە تۇرغان. دۈەن بىنتاڭ مەھكىمىسىدىكى چىغىدا گوڭ مىنۋاڭ بىلەن قەدىناس بۇرادەرلەردىن بولۇپ قالغاچقا، ئۇنىڭ قىزغىن قارشى ئېلىشىغا سازاۋەر بولغان. 1360- يىلى 8- ئايدا قوچو بېگى دېگەن نام تارتۇق قىلىنغان. ئۇزۇن ئۆتمەي فۇيۈەن بېگى نامى بېرىلگەن ھەم ئاشلىق بىلەن تەمىنلەش ئىمتىيازىغا ئېرىشكەن. شۇ يىلى 11- ئايدا سوڭجىڭ松京) ) شەھىرىدىكى دىيەنمۇدوڭ ئىبادەتخانىسىدا 42 يېشىدا ئالەمدىن ئۆتكەن. ئايالىنىڭ ئىسمى جاۋشى بولۇپ، ئۇلاردىن چاڭ شوۋ، يەن شوۋ، فوشوۋ،چىڭ شوۋ، جىئەن شوۋ دېگەن 5 ئوغۇل، 3 قىزى قالغان.<br/>شې سۈن ئىستېداتلىق مۇئەللىپ ئىدى. ئۇنىڭ ئەسەرلىرىگە مۇناسىۋەتلىك ماتېرىياللارنى چاڭ شوۋ (شې چاڭشوۋ)، لى سىلارنىڭ «چىڭ جوۋلۇق شې جەمەتىدىكى دانىشمەنلەرنىڭ خاتىرىسى» («床州契氏诸贤实记») دىن ئېلىپ رەتلىگەن. شېسۈن جۇڭگودىكى چېغىدىلا يازغان شېئىرلىرىنى 13 جىلد، يەتتە دەپتەر(توپلام) قىلىپ تەييارلاپ قويغان. بۇ شېئىرلار توپلىمى 1358- يىلى دانىڭداتۇتقۇنلۇقتا تۇرغان ۋاقتىدا، قىزىل ياغلىقلارنىڭ مالىمانچىلىقى بىلەنيوقىلىپ كەتكەن. كورېيىنىڭ سوڭجىڭ شەھىرىگە بارغاندىن كېيىن ساقلىنىپقالغان ئەسەرلىرى ئاساسىدا يېڭىۋاشتىن بىر پارچە ئەسەرلەر توپلىمىنىئىشلەپ چىققان ھەم ئۇنىڭغا «يېڭى زىكىرنامە خاتىرىلىرى»近思斋逸稿» »&nbsp;&nbsp;دەپ ئىسىم قويغان. بۇ ئىككى جىلد ئىككى قىسىم بولۇپ، 700 پارچىدىن ئارتۇق شېئىر كىرگۈزۈلگەن.<br/>شېڭ چاڭشوۋنىڭ كىرىش سۆزىدە ئېيتىلىشىچە «يېڭى زىكىرنامە خاتىرىلىرى» نىڭ ئىككى قىسمىنى شې سۈننىڭ ساقلىنىپ قالغان ئەسەرلىرى ئاساسىدا رەتلەپ چىققان. ئەمما، شېئىرىي ئەسەرلەرنىڭ ئىچىگە كىرگۈزۈلگەن شېئىرلار 700پارچىدىن ئاشقان. بۇنىڭدىن شې سۈننىڭ ئۆزىنىڭلا ئەمگىكىگە تايىنىپ مۇنداقبىر توپلامنى تۈزۈپ بولغىلى بولمايدىغانلىقىنى تەسەۋۋۇر قىلغىلى بولىدۇ.لى سىنىڭ خاتىرىسىدىكى ئۇسلۇبقا ئاساسەن ئالىملار شې سۈن چوقۇم شې سى، شېگوڭسۇ قاتارلىق ئىنىلىرىنىڭ مۇئەييەن ياردىمىگە ئېرىشكەن، دەپ ھېسابلىغان.<br/>كورېيە ئالىمى پۇ شەنگۈي «ئۇيغۇر شې سۈننىڭ ‹يېڭى زىكىرنامە خاتىرىلىرى›نىڭ بايقىلىشى، تەھلىلى» ناملىق ماقالىسىدە شې سۈننىڭ تارىخىي ئورنى توغرۇلۇق توختىلىپ مۇنداق يازغان:<br/>شې سۈننىڭ «يېڭى زىكىرنامە خاتىرىلىرى» ئۇنىڭ يۈەن سۇلالىسى دەۋرىدە يازغان شېئىرلىرى ئاساسىدا تۈزۈلگەن بولسىمۇ، ئەمما ئۇنىڭغا يەنە گاۋلى(كورېيە) نى ئوبيېكت قىلغان ئەسەرلىرى ۋە يالۇجياڭ دەرياسىدىن ئۆتكەندىن كېيىنكى ئەسەرلىرىنىمۇ ئۆز ئىچىگە ئالغان. شۇنداقلا بۇ ئەسەرلەر توپلىمى پۈتۈنلەي چاۋشيەن يېرىم ئارىلىدا تۈزۈلۈپ ئاندىن تارقالغان. مۇبادا بىز شېسۈن گاۋلى شېئىرىيەت مۇنبىرىنىڭ بىر ئەزاسى ئىكەنلىكىدىن ئىبارەت ئەمەلىي ئەھۋال بويىچە ئويلىنىپ سۆزلىسەك، «يېڭى زىكىرنامە خاتىرىلىرى» نى گاۋلى ھۆججەتلىرى كاتېگورىيىسىگە مەنسۇپ قىلساق مەنتىقىگە ئۇيغۇن كەلمەيدىغان ھېچ يېرى يوق. «گاۋلى تارىخى»高丽史 نىڭ 120- جىلدىغا «شې سۈننىڭ تەرجىمىھالى» تاللاپ كىرگۈزۈلگەن، ئۇنىڭدىن باشقا يەنە گاۋلىلىق،چاۋشيەنلىك ئالىملار ئۇنىڭ ئەسەرلىرى توغرىسىدا ئىزدىنىپ، تەقرىزلەر يېزىشقان. «شەرق ئەسەرلىرىدىن تاللانما» 东文选، «چىڭ چيۇ مەنزىرىلىرى نەزمىسى» 青丘风雅، «جى نەزمىلىرى»箕雅 قاتارلىق كىتابلارغا شې سۈننىڭ ئەسەرلىرى كىرگۈزۈلگەن. شائىر جۇيىزۇن «مىڭ سۇلالىسى شېئىرلىرى»明诗综 نى تۈزگەن چاغدا، 95- جىلددىكى «گاۋلى» ماۋزۇسى ئاستىدا شې سۈننى جىڭ مىڭجۇۋ،لى سى قاتارلىق گاۋلىلىق ئەدىبلەر بىلەن بىرلىكتە تۈزگەن ئەسەرلىرىنى تاللاپ كىرگۈزگەن[100].<br/>شې سۈن چەت ئەلدە مۇساپىر بولۇپ تۇرغان يىللاردا ۋەتىنىنى چەكسىز سېغىنغانھەم ھېكمەت-پاساھەتكە تولغان بىر قاتار نەزمىلىرىدە ئۆزىنىڭ چوڭقۇرسېغىنىش ھېسسىياتىنى ئىپادىلىگەن. شې سۈن كورېيە ئەدەبىياتىدىلا بىركىشىلىك ئورۇنغا ئىگە بولۇپ قالماستىن، بەلكى جۇڭگو ئەدەبىياتىدىمۇتېگىشلىك ئورنى بولغان[102]. ئۇيغۇر مىللىتىدىن يېتىشىپ چىققان بۇمەدەنىيەت ۋە دوستلۇق ئەلچىسىنىڭ ئۇيغۇر ئەدەبىيات تارىخىدا مۇناسىپئورۇندا تۇرۇشى ئەجدادلىرىنىڭ ھەققانىي ئارزۇسىنىڭ رېئاللىققا ئايلىنىشىبولۇپ ھېسابلىنىدۇ.<br/>شې چاڭشوۋ (1340 — 1399) شې سۈننىڭ چوڭ ئوغلى بولۇپ، تەخەللۇسى تيەن مىڭ.1358- يىلى دادىسىغا ئەگىشىپ، گاۋلىغا بېرىپ، چىڭ شۈن مەھكىمىسىدە تىلماچ بولۇپ ئىشلىگەن. ئىككى يىلدىن كېيىن دادىسى قازا قىلغاندا غەم-قايغۇئىچىدە قالغان. گاۋلى پادىشاھى ئالاھىدە يارلىق چۈشۈرۈپ، روھى ئازابتىن خالاس قىلىش ئۈچۈن گاۋلى ئىمتىھانىغا قاتناشتۇرغان. ئىمتىھاندىن ئۆتكەندىنكېيىن جىن ياڭ ئايمىقىنىڭ قاراۋۇل ۋەزىرى بولغان، دېھقانچىلىق ئىشلىرىنىمۇ باشقۇرغۇچى ئەمەلدار بولغان. گاۋلى پادىشاھى شىن يۈ تەختتە ئولتۇرغان مەزگىل (1375 — 1388) دە جىمىغا كۆچۈپ بېرىپ تىرىكچىلىك قىلغان ھەم ئۆيدىن ئايرىلىپ، جىڭتاڭ سارىيىغا بېرىپ ئەدەبىيات ئۆگەنگەن ۋە ۋەزىر بولغان. 1388 - يىلى گاۋلى گېنېرالى لى چىڭگۈي ھەربىي ئۆزگىرىش قوزغىغاندا پادىشاھشىن يۈ ئورنىنى ئوغلى شىن جاڭغا ئۆتۈنۈپ بېرىشكە مەجبۇر قىلغان؛ ئۇزۇن ئۆتمەي، شىن جاڭ بىكار قىلىنىپ، ۋاڭ ياۋ تەختكە چىققان، شې چاڭشوۋ ۋەزىر بولۇش سالاھىيىتى بىلەن، بۇ قېتىمقى ئىشتا كېلىشتۈرگۈچى بولغان، شۇنىڭ بىلەن مەشھۇر «جوڭشىڭنىڭ توققۇز تۆھپىكار ۋەزىرى» نىڭ بىرى بولۇپ قالغان.گوڭراڭ پادىشاھنىڭ تەختكە ئولتۇرغانلىقىنى تەبرىكلەپ يېزىلغان مەكتۇپتا ئېيتىلغاندەك «ئۇنىڭ تۆھپىسى دۆلەت ئاتىسى (گاۋلى دۆلىتىنى قۇرغۇچى ۋاڭجيەن كۆزدە تۇتۇلغان — نەقىلچىدىن) نىڭ دۆلەت قۇرۇش ئۈچۈن قوشقان تۆھپىسىدىن قېلىشمايدۇ» دەپ باھالانغان. پادىشاھ گوڭراڭ «توققۇز تۆھپىكار ۋەزىر» نى قايتا-قايتا تولۇقلىغان. شې چاڭشوۋ دەسلەپتە «ساداقەتمەن تۆرە»دېگەن نامغا، ئاندىن «غەلياننى بېسىقتۇرغۇچى تۆھپىكار ۋەزىر» لىككەمۇشەررەپ بولغان. 1390- يىلى چاڭشۇ تۈتۈنلەرنى تەڭشىگۈچى بەگ (ۋەزىر) لىككە ئۆستۈرۈلگەن؛ تۆت يىلدىن كېيىن جازا پىرقىسىنىڭ ئۈچىنچى دەرىجىلىك زالىم ھەكەم (ۋەزىر) لىككە ئۆستۈرۈلگەن. ئۇزۇن ئۆتمەي گاۋلى پادىشاھلىقىنىڭ يۇقىرى قاتلىمىدا نىزا چىقىپ، ئەمەلدارلار ئازارلىشىپ قالغان، بۇ چاغدا چاڭشۇ خىزمىتىنى تاشلاپ كېتىپ قالغان. لى چىڭگۈي ۋاڭ جەمەتىنى ئەمەلدىن قالدۇرۇپ لى جەمەتى پادىشاھلىقىنى تىكلىگەندىن كېيىن،چاڭشۇ يېڭىۋاشتىن ئىشقا قويۇلغان. 1394- يىلى ئۇ تىلماچلار مەھكىمىسىنىڭ تۆرىسى بولۇپ تەيىنلەنگەن، كېيىن جازا پىرقىسىنىڭ ئۈچىنچى دەرىجىلىك زالىم ھەكەمى بولغان. ئەمەلدارلىقتىن چۈشۈپ ئىشىك تۈۋىدە شىغاۋۇلمۇ بولغان، يەنەيەنشەن مەھكىمىسىنىڭ تۆرىلىكىگە تەيىنلەنگەن. 1399- يىلى 10- ئايدا 59يېشىدا ئالەمدىن ئۆتكەن. بۇنىڭدىن كۆرۈۋېلىشقا بولىدۇكى، شې چاڭشۇۋگاۋلىنىڭ ئاخىرقى يىللىرىدىن لى سۇلالىسىنىڭ دەسلەپكى مەزگىللىرىدىكى كورېيە تارىخىدىكى مۇھىم بىر سىياسىي پائالىيەتچى. ئۇنىڭ شەخسى ئارقاكۆرۈنۈشى ۋە ئالاھىدە سەرگۈزەشتى ئەھمىيەت بېرىشكە تېگىشلىك، ئالاھىدەتەتقىقات قىممىتىگە ئىگە[103].<br/>شې چاڭشوۋ سىياسىيون، ئىجتىمائىي پائالىيەتچى بولۇپلا قالماستىن، بەلكى شائىر ۋە دىپلومات.<br/>شې چاڭشۇۋ شېئىرىي ئىجادىيەتكە پىششىق ئىدى. كورېيىدە خەنزۇ تىلىدايېزىلغان قەدىمكى شېئىرلار توپلىمى «چى نەزمىلىرى» 箕雅، «چىڭچيۇ مەنزىرىلىرى نەزمىسى» (青丘风雅)قاتارلىق شېئىرلار توپلىمىدا ئۇنىڭ 10كۇپلېتقا يېقىن شېئىرى كىرگۈزۈلگەن. شائىر «سۆگەت تاللىرى»، «باھارتەسىراتلىرى» قاتارلىق شېئىرلىرىدا ئۆز ۋەتىنىگە بولغان سېغىنىشىنى ئىپادىلىگەن. «ھادىسىلەر»، «بېلىقچى بوۋاي»، «باھار تەشۋىشلىرى» قاتارلىق شېئىرلىرىدا يوشۇرۇن ھېسسىياتى ئەكس ئەتتۈرۈلگەن. بۇ ئەلۋەتتە، ئۇنىڭ لى سۇلالىسىنىڭ گۈللىنىش جەريانىدىكى ئەھۋالى بىلەن مۇناسىۋەتلىك.<br/>شې چاڭشوۋنىڭ دىپلوماتىيە ساھەسىدە ئىشلىگەن ئىشلىرى زور بولغان. كورېيىنىڭ تارىخىي ماتېرىياللىرىغا ئاساسلانغاندا، شې چاڭشوۋ «ئۆزىنى دۆلەتكە بېغىشلىغان، ئاستانە (دۆلەت) دىن ئايرىلىپ سەككىز قېتىم سەپەرقىلغان» (ۋۇخەن تۈزگەن «لى سۇلالىسىنىڭ خاتىرىلىرىدىكى جۇڭگو تارىخىيماتېرىياللىرى»، بىرىنچى توپلامنىڭ بىرىنچى قىسىم «تەيزۇڭ پادىشاھ گوڭدىڭ خاتىرىلىرى»)، شې چاڭشوۋ سەككىز قېتىم بارغان ئەلچىلىكنىڭ يەتتە قېتىمقىسى توغرىسىدا جۇڭگو-كورېيە تارىخىي ماتېرىياللىرىدا كونكرېت خاتىرىلەرقالدۇرۇلغان. ئۇنىڭ ئەلچىلىك خىزمىتىنىڭ ھەممىسى كورېيە دۆلىتىگە ۋاكالىتەن جۇڭگونىڭ مىڭ سۇلالىسىگە كېلىپ دىپلوماتىيە ئىشلىرىنى بېجىرىشكەقارىتىلغان. شې چاڭشوۋ 1370-، 1387-، 1388، 1391-، 1396-، 1398- يىللىرى جۇڭگوغا ئەلچى بولۇپ كەلگەن.<br/>كورېيە تەرەپتىن كۆپ قېتىم چاڭ شوۋنى ئەلچى قىلىپ، مىڭ سۇلالىسى ئوردىسىغا ئەۋەتىشكە تاللىغانلىقى، تەبىئىي يوسۇندا ئۇنىڭ ئائىلە كېلىپ چىقىشى،شەخسىي سالاھىيىتى ھەم مەدەنىيەت جەھەتتىكى تەربىيىلىنىشى بىلەن مۇناسىۋەتلىك، چاڭ شوۋ گاۋلى ۋە لى خانىدانلىقىنىڭ سىياسىي سەھنىسىدىكى مۇھىم دىپلوماتىيە پائالىيەتچىسى بولۇپلا قالماستىن، بەلكى، كورېيىدە ئولتۇراقلىشىپ قالغان جۇڭگولۇق ئۇيغۇر مىللىتىنىڭ مەشھۇر ئەربابى. ئۇ قوچولۇق شې (سېلىنگالىق) جەمەتىدىن كېلىپ چىققان جۇڭگو مەدەنىيىتى بىلەن تەربىيىلەنگەن زات. گاۋلى تەشرىپدارلىق ئىمتىھانىدىن ئۆتۈپلا قالماستىن، بەلكى لى خانىدانلىقىنىڭ دەسلەپكى يىللىرىدا كورېيىنىڭ خەنزۇ ۋە موڭغۇل تىللىرى بويىچە تەربىيىلەيدىغان تىلماچلار مەھكىمىسىنىڭ تۆرىسى بولغان. بۇنىڭدىن، ئۇنىڭ مىڭ سۇلالىسى ئوردىسىغا ئەلچى بولۇپ كېلىشكە تېگىشلىك ئەڭ مۇۋاپىق نامزات ئىكەنلىكىنى چۈشىنىۋالغىلى بولىدۇ. ئۇ جۇڭگو-كورېيەمۇناسىۋەت تارىخىدا ئەھمىيەتلىك سەھىپە قالدۇرغان. 1397- يىلى 4- ئايدا،جۇيۈەنجاڭ مىڭ سۇلالىسى ئوردىسىدا شې چاڭوۋ بىلەن كۆرۈشكەندە، پادىشاھ لىچىڭگۈينىڭ مىڭ سۇلالىسى ئوردىسىغا نىسبەتەن سەمىمىيىتى يېتەرسىز ئىكەنلىكىنى تىلغا ئالغان، چاڭشوۋ چۈشەنچە بېرىپ: «ۋەزىر ئەزەم (ئۆزىنىدېمەكچى — نەقىلچىدىن) نىڭ گاۋلىغا بارغىنىغا بۇ يىل 40 يىل بولدى، پادىشاھ گوڭ مىن بۇ ئىشنى تىلغىمۇ ئېلىپ قويمىغان. ئوتتۇرىدا ئىككى، ئۈچ پادىشاھ ئۆتتى، ۋەزىرلىرى ساداقەتمەنلىكنى ساقلىماسلىققا پېتىنالمايمەن، بۈگۈنكى كۈندە پادىشاھنىڭ قەلبىدە ھۆرمەتلىنىپ تۇرۇپتىمەن. بىھۆرمەتلىك قىلىشقا ھەددىم يوق» دەپ بۇ قېتىمقى سۆھبەت ئارقىلىق، مىڭ سۇلالىسى ھۆكۈمرانلىرىنىڭ گۇمانى قاراشلىرىنى تۈگىتىپ، ئىككى دۆلەتنىڭ نورمال مۇناسىۋىتىنىڭ تەرەققىي قىلىشىغا پايدىلىق ئىمكانىيەت ياراتقان.<br/>يەنە بىر تەرەپتىن، شې چاڭشوۋنىڭ مىڭ سۇلالىسىگە ئەلچىلىككە كېلىشى،ئوبيېكتىپ جەھەتتە جۇڭگو بىلەن كورېيىنىڭ ماددىي مەدەنىيەت ئالماشتۇرۇشىنى ئىلگىرى سۈرگەن. چاڭشوۋ ئەلچىلىككە چىققان چاغدا، ئولپان نامى بىلەن ئۆزدۆلىتىنىڭ ماللىرىنى ئېلى كېلىپ، مىڭ سۇلالىسى ئوردىسىغا تاپشۇرغان. بۇلارئالتۇن، كۈمۈش، قاچا-قۇچا ۋە گەزماللار بولۇپ، مىڭ سۇلالىسى ھۆكۈمىتى گاۋلى ئەلچىلىرىگە «يىپەك-شايىلەر، كىيىم –كېچەك ھەم پۇل» بەرگەن. بۇ خىل«ئولپان» ۋە «شەپقەت كۆرسىتىش» ئىككى دۆلەتنىڭ ئىززەت-ئىكراملىق باردى–كەلدىسىنى بىلدۈرسىمۇ، سودا خاراكتېرىدىكى مال ئالماشتۇرۇش مۇناسىۋىتى ئەمەس، بەلكى ئەينى چاغدىكى دىپلوماتىيىدىكى بىر خىل ئەدەپ-قائىدە ئىدى،بۇ خىل پائالىيەت جۇڭگو –كورېيە دۆلەتلىرىنىڭ دوستلۇق ۋە باردى-كەلدىسىنى چوڭقۇرلاشتۇرغان.<br/>شې سى偰斯 تەخەللۇسى گوڭۋېن، مىڭ سۇلالىسىنىڭ دەسلەپكى مەزگىلىدە ياشىغان مۇھىم تارىخىي شەخش. ئۇ قوچولۇق شې جەمەتىنىڭ ئىچىدە يۈەن سۇلالىسىنىڭ ئاخىرىدىكى مالىمانچىلىق يىللىرىدا جياڭنەندە ئاۋۋالقىدەكلا ئولتۇراقلىشىپ قالغان قەۋملەر ئىچىدىكى ئەڭ پائالىيەتچان كىشى، خەنزۇ تىلىدا يۇقىرى سەۋىيىلىك شېئىر يازالايدىغان بىر شائىر.<br/>شې سى ئۆز ۋاقتىدىكى رېئال ۋەزىيەتنى نەزەرگە ئېلىپ ئاتا-بوۋىلىرىدىن تارتىپ ئەتىۋارلىنىپ، خىزمەت قىلغان يۈەن سۇلالىسىنىڭ زاۋاللىققا يۈزلەنگەنلىكىنى تونۇپ يەتكەندىن كېيىن، ئۆز ئىختىيارلىقى بىلەن مىڭ سۇلالىسىنىڭ ھۆكۈمرانلىقىنى قوبۇل قىلغان. ئۇ بىلىمىنىڭ چوڭقۇرلۇقى بىلەن مىڭ سۇلالىسى ھۆكۈمىتىنىڭ ئەتىۋارلىشىغا سازاۋەر بولغان. ئۇ دەرىجىمۇدەرىجە يۇقىرى ئۆرلەپ، مىڭ سۇلالىسى ھۆكۈمىتىگە نىسبەتەن ئەڭ ئىشەنچلىك رەڭدار كۆزلۈكلەردىن بولۇپ قالغان.<br/>شې سى ئىشلىگەن ئىجتىمائىي، مەمۇرىي ۋە سىياسىي ئىشلار ئىچىدە 1368- ۋە1369- يىلى ئىككى قېتىم مىڭ سۇلالىسى ھۆكۈمىتىگە ۋاكالىتەن گاۋلىغا ئەلچى بولۇپ بارغانلىقى ئىنتايىن ئەھمىيەتلىك ۋەقە بولغان.<br/>جۇيۈەنجاڭ يۈەن سۇلالىسىنى ئەمەلدىن قالدۇرغاندىن كېيىن، دېگەندەك خاتىرجەم بولالمىغان. بۇنىڭدىكى سەۋەب، بىرىنچىدىن ئۆزىنىڭ گەدەنكەش ئەمەلدارلىرىنىڭ بېسىمى ئېغىر؛ ئىككىنچىدىن شىمالغا قېچىپ كەتكەن يۈەن سۇلالىسىنىڭ ئاساسىي كۈچىنىڭ تەھدىتى؛ ئۈچىنچىدىن گاۋلى بىلەن ياپونىيىنىڭمەۋجۇدلۇقى، بۇ ئەمدىلا پۇت دەسسەپ تۇرغانلىقى ئۈچۈن مۇقىملىق ئامىللىرى ئاساسىي ئورۇنغا ئۆتمىگەن ئەھۋالدا ئارقا-ئارقىدىن گاۋلىغا ئەلچىلىككەئەۋەتىشى، شۇنداقلا ئەلچىلىككە چىقارغىنىنىڭ ھەممىسى يۈەن سۇلالىسى بىلەن ئالاھىدە سەۋەب-نەتىجىلىك مۇناسىۋىتى بولغان رەڭدار كۆزلۈك ۋەزىر-ۋۇزرالاردىن تاللىغانلىقىنىڭ ئەھمىيىتى تولىمۇ يۇقىرى، بۇ شې سىنىڭ كىشىلەرگە قالدۇرغان چوڭقۇر تەسىرىنى چۈشەندۈرۈپ بېرىدۇ.<br/>ئومۇمەن، شې سى مىڭ سۇلالىسىنىڭ گاۋلىغا ئەڭ دەسلەپتە ئەۋەتكەن ئەلچىسى.ئۇ ھەر قېتىم گاۋلىغا بارغىنىدا بۈيۈك مىڭ سۇلالىسى پادىشاھىنىڭ مەكتۇپىنى گاۋلى پادىشاھىغا تاپشۇرغان ھەم پادىشاھ يوللىغان سوۋغاتلارنى بىللە ئېلىپ بارغان. شې سى گاۋلىغا يېتىپ بارغاندىن كېيىن گاۋلى ھۆكۈمىتىنىڭ قىزغىن قارشى ئېلىشىغا ئېرىشكەن. ئۇ گاۋلىدىن قايتىشىدا گاۋلى پادىشاھى ۋەزىرلەرگە مەسنەۋى يازدۇرۇپ ھەدىيە قىلغان. شې سىنىڭ تۇنجى قېتىم گاۋلىغا ئەلچىلىككە بېرىشىدىكى مەقسىتى، ھەقىقىي مەنىسى جەھەتتىن، گاۋلىغا جۇيۇەنجاڭنىڭ يۈەن سۇلالىسىنىڭ ئورنىغا چىققانلىقىنى ئۇقتۇرۇش ئىدى. ئەمەلىيەتتە بۇ مىڭ سۇلالىسى بىلەن گاۋلىنىڭ دىپلوماتىك مۇناسىۋىتىنى كۈچەيتىش رولىنى ئوينىغان. شې سىنىڭ ئەلچىلىككە چىقىشىدىكى مۇددىئاسى كۆزلىگەن نىشانغا يەتكەن. شۇنىڭدىن كېيىن مىڭ سۇلالىسى بىلەن گاۋلى خانىدانلىقىنىڭ دىپلوماتىك مۇناسىۋىتى رەسمىي تىكلەنگەن.<br/>ئۇيغۇر مىللىتىدىن چىققان شې سۈن، شې چاڭشوۋ ۋە شې سىدىن ئىبارەت بۇ مەدەنىيەت ۋە دىپلوماتىيە ئەربابلىرىنىڭ جۇڭگو-كورېيە خەلقلىرىنىڭ ئالاقە تارىخىنى كۈچەيتىشتە ئوينىغان كارامەت رولى تارىخ بېتىدە جۇلالىنىپ كەلمەكتە. ئۇلارنى ياد ئېتىش، ئىش-ئىزلىرىنى ئەسلەش، خاتىرىلەشپائالىيەتلىرىنى ئۆتكۈزۈش تارىخىي ۋە رېئال ئەھمىيەتكە ئىگە. ئۇيغۇر خەلقى ئۆز تارىخىدا مۇشۇنداق ئالىيجاناب روھقا ۋە پىداكار خىسلەتكە ئىگە دوستلۇق ئەلچىلىرىنىڭ بولغانلىقىدىن چەكسىز ئىپتىخارلىنىدۇ، ئۇلارنى مەڭگۈ ئەسلەپ تۇرىدۇ.<img src="http://www1.feedsky.com/t1/240215051/yukselblog/feedsky/s.gif?r=http://www.yukselblog.cn/article/uyghur-tegat/tunyuquq.htm" border="0" height="0" width="0" style="position:absolute" /><p class="fswww1"><a href="http://www1.feedsky.com/r/l/feedsky/yukselblog/240215051/art01.html" target="_blank"><img border="0" ismap="ismap" src="http://www1.feedsky.com/r/i/feedsky/yukselblog/240215051/art01.gif" onerror="this.style.display='none'" /></a></p>ئۇيغۇرلاردا تەگئاتFri, 03 Jul 2009 05:26:35 +0800elkemyuksel@hotmail.com(Nursel)http://www.yukselblog.cn/default.asp?id=139elkemyuksel@hotmail.com(Nursel)http://www.yukselblog.cn/article/uyghur-tegat/tunyuquq.htmhttp://www.yukselblog.cn/feed.aspfeedsky/yukselblog/~7266922/240215051/5376441http://www.yukselblog.cn/article/aids-edebiyati/aids-gulnar.htm<div align="center"><br/><span style="color:Red"><span style="font-size:16pt;line-height:100%;">قۇياشنى قايتا كۆرگۈم بار</span></span><br/><br/>ھېكايە<br/><br/><span style="color:Blue">ئابدۇللا مۇھەممىدى</span></div><br/><br/>تەن ئۆز مەجبۇرىيىتى ئۈستىدە ئويلانمىغاندا روھ ھەمىشە ئۇيقۇغا كېتىپ قالىدۇ.<br/>- ئەنۋەر قۇتلۇق نەزەرى<br/><br/>ــ سىز <a target="_blank" href="http://www.yukselblog.cn/article/aids-edebiyati/aids-gulnar.htm" rel="external">ئەيدىز ۋىرۇسى ( HIV )</a> بىلەن يۇقۇملىنىپ&nbsp;&nbsp;قاپسىز.<br/>كۆزلىرىدىن مېھرىبانلىق تېمىپ تۇرغان دوختۇرنىڭ بىر خىل ئىچ ئاغىرتىش،&nbsp;&nbsp;ئېچىنىش بىلەن ئېيتقان سۆزى ئۇنىڭغا جىنايەتچىگە ئۆلۈم جازاسى ھۆكۈم قىلغان سوتچىنىڭ ھەيۋەتلىك ئاۋازىدەك بىلىنىپ كەتتى. ئۇنىڭ ۋۇجۇدى لاسسىدە بوشاپ، ئاغرىقتىن ئىڭراۋاتقان ئاجىز تېنى ھېچ نېمىنى سەزمىگەندەك بولۇپ قالدى. خۇددى&nbsp;&nbsp;بۇلۇتسىز ئاسماندا&nbsp;&nbsp;چاقماق چېقىپ ھاۋا گۈلدۈرلىگەندەك&nbsp;&nbsp;دەھشەتلىك بىر&nbsp;&nbsp;ئاۋاز ئۇنىڭ&nbsp;&nbsp;قۇلىقىنى زىڭىلدىتىۋەتتى.&nbsp;&nbsp;سىز&nbsp;&nbsp;<a target="_blank" href="http://www.yukselblog.cn/article/aids-edebiyati/aids-gulnar.htm" rel="external">ئەيدىز ۋىرۇسى ( HIV )</a> بىلەن يۇقۇملىنىپسىز. ئەيدىز ( AIDS )... ئەيدىز...<br/>ــ ئانا! جېنىم ئانا. مېنى قۇتقۇزىۋال!<br/>ئۇنىڭ چىقىراق، زەئىپ ئاۋازى بەش قەۋەتلىك دوختۇرخانا ( Hospital ) بىناسىنى يەڭگىل تىترىتىپ ئۆتتى. ئاكاتسىيەنىڭ قۇيۇق شاخلىرى ئارىسىدا ئۈگدىشىپ&nbsp;&nbsp;ئولتۇرغان قۇشلار ئۇنىڭ بىچارە ئاۋازىدىن قاتتىق&nbsp;&nbsp;چۆچۈگەندەك گۈررىدە ئۇچۇپ كېتىشتى. تېخى سارغىيىشقا ئۈلگۈر-مىگەن&nbsp;&nbsp;يوپۇرماقلار&nbsp;&nbsp; ئاستا-ئاستا&nbsp;&nbsp;يەرگە تۆكۈلدى.&nbsp;&nbsp;ئۇنىڭ&nbsp;&nbsp;كۆزلىرىدىن&nbsp;&nbsp;ئاققان ئەلەملىك ياشلار&nbsp;&nbsp;ئۆكۈنۈش ۋە نەپرەتكە&nbsp;&nbsp;تولغان&nbsp;&nbsp;ۋۇجۇدىنى پاكلىماقچى بولغاندەك يۈزلىرىگە، بويۇنلىرىغا، ئۇرۇق بارماقلىرىغا تامماقتا ئىدى. ئېھ خۇدا، سەن بەرگەن بۇ جان نېمە دېگەن تاتلىق – ھە!<br/>ئۇ ئاخىرقى قېتىم «ئانا» دەپ ئىڭراپ تولغاندى-دە، ھوشىدىن كەتتى. دوختۇرلار ( Doctor ) بىرىنلا جىددىيلىشىپ قالدى.&nbsp;&nbsp;قۇياش تۈن باغرىنى يېرىپ،&nbsp;&nbsp;سۈبھى ئاستا-ئاستا يۈز ئاچقان دەمدە بىچارە ئاجىز، مەجروھ تەن ئۆز سېزىمىنى ئەسلىگە كەلتۈرۈپ ئۇنى ھوشىغا كەلتۈردى.<br/>ــ گۈلنار، گۈلنار...&nbsp;&nbsp;<br/> _ئۆزى بىلەن تەڭ دىمەتلىك سېستىرانىڭ مۇلايىم چاقىرىشىنى ئاڭلىماسقا سېلىپ، كۆزلىرىنى چىڭ يۇمۇپ يېتىۋالغان بولسىمۇ، سېستىرانىڭ ــ قاراڭ! قۇياش كۆتۈرۈلىۋاتىدۇ، نېمە دېگەن چىرايلىق – دېگەن سۆزى&nbsp;&nbsp;بىلەن ئاستا كۆزىنى ئاچتى. ئۇنىڭ خۇنۈك&nbsp;&nbsp;ئەمما چىرايلىق كۆزلىرى&nbsp;&nbsp;شەرققە قارىتىپ ئېچىلغان دەرىزىگە ئاغدۇرۇلغان ھامان نۇرلىنىپ&nbsp;&nbsp;كەتتى.&nbsp;&nbsp;ئۇ كۈچسىز گەۋدىسىنى ئاستا&nbsp;&nbsp;كۆتىرىپ،&nbsp;&nbsp;ماغدۇرسىز ئاياقلىرىنى&nbsp;&nbsp;تەستە يۆتكەپ قۇياشقا يېقىنلاپ ماڭدى.&nbsp;&nbsp;ھالرەڭ&nbsp;&nbsp;شەپەق ئارىسىدىن نۇر دەس-تىلىرىنى زۇلپىقاردەك&nbsp;&nbsp;شىلتىپ كۆتۈرۈلۈۋاتقان&nbsp;&nbsp;قۇياشقا تىكىلگەن كۆزلىرى&nbsp;&nbsp;بىرخىل&nbsp;&nbsp;ھاياجان&nbsp;&nbsp;ئىلكىدە كېرىلدى. دولىسىغا يېيىلغان سارغۇچ چاچلىرى دېڭىز دۇلقۇنىدەك بىر ئىگىز- بىر پەس كۆتۈرۈلۈپ تۇرغان كۆكسى&nbsp;&nbsp;ئۈستىدە&nbsp;&nbsp;سۇس يەلپۈنەتتى.&nbsp;&nbsp;ئۇ شۇ تەرىقىدە دېرىزە تۈۋىدە خېلى&nbsp;&nbsp;ئۇزۇن تۇردى. سېستىرامۇ ئۇنىڭ ئارقىسىدا قۇياشقا قاراپ تۇراتتى.&nbsp;&nbsp;ئۇ مۇشۇ ئۆمرىگە كەلگۈچە قۇياشقا بۇنچىلىك زەن قويۇپ قاراپ باقمىغانلىقىغا پۇشايمان قىلدى.! <br/>ــ سىز كۈندە قۇياشنىڭ كۆتۈرىلىشىنى كۆرەمسىز؟ ــ ئاستا پىچىرلاپ سورىدى ئۇ سېستىرادىن.<br/>ــ شۇنداق،&nbsp;&nbsp;مەن يېزىدا چوڭ بولغان،&nbsp;&nbsp;ئاپام كۈن قىزىلىدا ئۇخلىسا يامان بولىدۇ.&nbsp;&nbsp;كۈن قىزىلىدا ئۇخلىغان ئادەم قان يىرىڭ ئىچىدە ياتقانغا ئوخشاش، ــ دەپ تەربىيە قىلاتتى بىز-گە.<br/>ــ مەنمۇ يېزىدىن، مېنىڭ ئاپاممۇ شۇنداق تەربىيە بېرەتتى.&nbsp;&nbsp;ئۇ بامداتقا تاھارەت ئېلىپ بولۇپلا بىزنى ئويغىتاتتى. بىز ئېرىنچەكلىك قىلساق، بىزنى سۆيۈپ تۇرۇپ ئەتىگەن تۇرمىساڭلا ئۆيگە&nbsp;&nbsp;پەرىشتە كىرمەيدۇ، دەيتتى. بىز شۇ ھامان&nbsp;&nbsp;ئورنىمىزدىن&nbsp;&nbsp;تۇراتتۇق-دە، يۈزلىرىمىزنى يۇيۇپ، ئاشقان سۇدا ئىشىكنىڭ تاپسىسىنى يۇيۇپ پەرىشتىنى كۈتىۋالماقچى بولاتتۇق.<br/>گۈلنارمۇ، سېستىرامۇ تەڭلا ئۇھ تارتتى. شەھەر يوللىرىدا سىگناللىرىنى بولۇشىچە ياڭرىتىپ ۋىژىلداپ ئۆتۈشۈۋاتقان ماشىنىلار، كانايلاردىن ياڭراۋاتقان قىيا-چىيا ناخشىلار، ئاندا-ساندا ئاڭلىنىپ تۇرغان ھۆپىگەرلەرنىڭ خېرىدار چاقىرىشلىرى يېڭى بىر كۈننىڭ باشلانغانلى-قىنى نامايىش قىلغاندەك غۇۋا ئاڭلىنىپ تۇراتتى.<br/>ــ مەن ھازىر ئىشتىن چۈشىمەن، سىزگە باشقا سېستىرا ( Nurse ) قارايدۇ، بىز كەچتە كۆرۈشەيلى. كۆڭلىڭىز نېمىنى تارتىدۇ، ئۆيۈمدە&nbsp;&nbsp;تاماق ئەتكەچ كېلەي. تارتىنماي دەڭ، ــ دېدى گۈلنارغا ئاسما ئوكۇل سېلىۋاتقان سېستىرا قىز.<br/>ــ رەھمەت،&nbsp;&nbsp;سىز كېتىۋىرىڭ. كەچتە كۆرىشەيلى، ــ دېدى گۈلنار روھسىز ھالدا.<br/>ــ پەقەت ھاياتنى سۆيگەندىلا&nbsp;&nbsp;دۇنيا گۈزەل كۆرۈنىدۇ،&nbsp;&nbsp;خۇددى ئەتىگەندىكى ئىككىمىز كۆرگەن قۇياشقا&nbsp;&nbsp;ئوخشاش، خوش، كەچتە كۆرۈشەيلى. سېستىرا چىقىپ كەتتى.<br/>ــ پەقەت&nbsp;&nbsp;ھاياتنى سۆيگەندىلا دۇنيا گۈزەل كۆرۈنىدۇ ــ پىچىرلىدى گۈلنار&nbsp;&nbsp;ئۆز-ئۆزىگە، بۇنى&nbsp;&nbsp;ئەجەپ بۇرۇنراق&nbsp;&nbsp;بىلمەپتىكەنمەن.&nbsp;&nbsp;ياق،&nbsp;&nbsp;بۇرۇن بىلگەن.&nbsp;&nbsp;ئەشۇ ۋاقىتتا&nbsp;&nbsp;توپا-توزان كۆتۈرۈلۈپ تۇرىدىغان شورتاڭغۇ يېزام ماڭا شۇنچىلىك چىرايلىق، ئادەملىرى شۇنچىلىك ئاق كۆڭۈل، ئاياللار شۇنچىلىك مېھرىبان، باغ-ۋارانلىرى شۇنچىلىك گۈزەل،قۇشلارنىڭ سايراش-لىرى، قوي-كالىلارنىڭ مۆرەشلىرى، ھەتتا&nbsp;&nbsp;ئىشەكلەرنىڭ قۇلاقنى&nbsp;&nbsp;يارغۇدەك&nbsp;&nbsp;ھاڭراشلىرىمۇ&nbsp;&nbsp;ماڭا&nbsp;&nbsp;شۇنچىلىك يېقىملىق تۇيۇلاتتى. شۇ ۋاقىت ھاياتنى سۆيگەن ۋاقتىم ئىكەن.&nbsp;&nbsp;شۇ گۈزەل چاغلار... يەنە بىر نېسىپ بولسىدى، لېكىن ئەمدى مۇمكىن ئەمەس، مۇمكىن ئەمەس... ئۇ تورۇسقا تىكىلگىنىچە خىيالغا كەتتى...&nbsp;&nbsp;<br/>تۇداخۇن شەھەرگە كىرىپ&nbsp;&nbsp;مېنى ئۇچرىتىپ قېلىپ&nbsp;&nbsp;« گۈلنار مەھەللىمىزگە قايتايلى، بىچارە ئاپاڭغا،&nbsp;&nbsp;خۇدانىڭ&nbsp;&nbsp;مۆمىنى&nbsp;&nbsp;ئاتاڭغا&nbsp;&nbsp;ئىچىڭ ئاغرىسۇن. مەن سېنى ئېلىپ كېتىمەن»&nbsp;&nbsp;دېگەندە ئەجەپ ماقۇل دېمەپتىكەنمەن.&nbsp;&nbsp;ئىسىت، ئەقىلسىزلىكىم.&nbsp;&nbsp;ئۇمۇ يا ئۇرغاندىن كېيىن بىر شاپىلاق ئۇرۇپلا توختاپ قالماي راسا دۇمبالاپ ئېلىپ كەتمەپتىكەن، يا ھېلىقى «<a target="_blank" href="http://www.yukselblog.cn/article/aids-edebiyati/aids-gulnar.htm" rel="external">تۇرمۇش ئۆگەنگىلى كەلگەن</a>» شائىرنىڭ بىر كېچە قىلغان تەربىيەسىگە كۆنۈپ كەتمەپتىكەنمەن،&nbsp;&nbsp;ياخشى ئادەملەر ئىكەندۇق ھەر ئىككىلىسى. ئۇ نەس باسقان يەرگە كېلىپ قالغاندىن بۇيانقى باغلىنىپ قالغان شۇنچە ئەرلەر ئىچىدە&nbsp;&nbsp;پەقەت ئېسىمدە&nbsp;&nbsp;قالغىنى تۇداخۇننىڭ بىر&nbsp;&nbsp;شاپىلىقى بىلەن شۇ شائىرنىڭ سۆزى بوپتۇ.&nbsp;&nbsp;بەلكىم&nbsp;&nbsp;ئۇ كېيىنكى&nbsp;&nbsp;پەسكەشلىك&nbsp;&nbsp;ئىچىدە ئۆتكەن ئۆم-رۈمدىكى ئەڭ گۈزەل خاتىرىلەردۇر. مەن ئۆيۈمدىن تىغدەك قاڭقىپ چىققان شۇ چاغلار... ئۇ بۇنىڭدىن تۆت يىل بۇرۇن بولغان ئىش ئىدى. گۈلنار تۇلۇقسىز ئوتتۇرا مەكتەپنى پۈتتۈرۈپلا تولۇق ئوتتۇرىدا ئوقۇماسلىق قارارىغا كەلدى. ئاتا-ئانىسى، مۇئەللىملىرىنىڭ قىلغان نەسىھەتلىرى&nbsp;&nbsp;ئۇنىڭ قۇلىقىغا&nbsp;&nbsp;كىرمىدى چۈنكى ئۇ ئىچكىرى ئۆلكىلەردە ئېچىلغان «شىنجاڭ سىنىپى» غا ئىمتىھان بىرىپ ئۆتەلمىگەنلىكىگە قاتتىق نۇمۇس قىلدى. تۇلۇق ئوتتۇرىدا ئوقۇپ ئالىي مەكتەپكە ئىمتاھان بەرسەممۇ ئۆتەلىشىم ناتايىن، ئۇنىڭدىن كۆرە ئاتا-ئانامغا ئېغىرىمنى سالماي ئۇلارنىڭ تېرىقچىلىقىغا ياردەملىشىپ، دۇئاسىنى ئالغىنىم ياخشى دەپ قارىغان ئىدى. ئۇنىڭ جاھىللىقىغا قاراپ ئاتا-ئانىسىمۇ قايتا زورلىمىدى. ئۇ ئۆيىگە قايتقاندىن كېيىن سەھەر تۇرۇپ،&nbsp;&nbsp;قوي- كالىلارنى ھەيدەپ ئوتلىتىپ، ئېتىز –ئېرىق ئىشلىرىغا ياردەملىشىپ ئۇلارنىڭ قولىغا قول، پۇتىغا پۇت بولدى. شۇ يىلى كۈزدە پاختىلارنى تېرىپ، خالتا-باداڭلارغا قاچىلا پاختا زاۋۇتىغا ساتقىلى ئېلىپ بارغاندا پاختا باھاسى ئالدىنقى يىلدىكىدىن يېرىم باھا چۈشۈپ كەتكەنلىكى مەلۇم بولدى. بۇنىڭدىن ئاتا-ئانىسىدىن كۆرە گۈلنارنىڭ بەكرەك دېمى ئىچىگە چۈشۈپ كەتكەن ئىدى. كەنت ئەمەلدارلىرى سۇ ھەققى، خېمىيىۋى ئوغۇت پۇلى، يۇپۇق پۇلى،دېھقانچىلىق دورىسى&nbsp;&nbsp;پۇلى ۋە باشقا ھەرخىل&nbsp;&nbsp;سېلىق پۇللىرىنى&nbsp;&nbsp;يىغقىلى&nbsp;&nbsp;كەلگەندە&nbsp;&nbsp;10 مو يەردىن&nbsp;&nbsp;چىققان&nbsp;&nbsp;ھوسۇل&nbsp;&nbsp;پۇلىدىن&nbsp;&nbsp;ئۇلارنىڭ&nbsp;&nbsp;قولىغا&nbsp;&nbsp;2000 كوي&nbsp;&nbsp;ئاشقان ئىدى. گۈلنارغا ئاتىسىنىڭ ئاق ئارىلىغان چېچى تېخىمۇ&nbsp;&nbsp;ئاقىرىپ كەتكەندەك،&nbsp;&nbsp;يۈزىدىكى قورۇقلار بىردىنلا كۆپىيىپ قالغاندەك كۆرۈنۈپ كەتتى.&nbsp;&nbsp;گۈلنار كاڭنىڭ بۇلۇڭىدا ئولتۇرىۋېلىپ بارماقلىرىنى پۈ-كۈپ توختىماي ھېساب قىلاتتى<br/>ــ ئەتىيازدىن ھازىرغىچە بىز ئۈچىمىز كۈنلىكىمىزگە ئىككى كوي ئەتراپىدا ساپ ئەمگەك ھەق-قىگە ئېرىشىپتىمىز، ــ دېدى ئۇ ئەلەم بىلەن.. <br/>ــ خۇداغا شۈكرى دە قىزىم، ــ دېدى ئاپىسى قازاننى تاراقلىتىپ. <br/>ــ ماۋۇ قوشنىمىز باۋۇدۇن ئاخوننىڭ يېرىمۇ بىزنىڭكى بىلەن ئوخشاش 10 مو. لېكىن ئۇنىڭ ھوسۇلى قەرزگە چىقىش قىلماپتۇ. ئالە بۇ يىرىڭنى دەپ يۇرتنى تاشلاپ ئىلى تەرەپكە چىقىپ كېتىمەن دەپ ئۆيىدىكىلەرگە تاپا قىلىپ يۈرگۈدەك بىچارە.<br/>ئۆي ئىچى جىمىپ كەتتى. شۇ كۈنى كېچە گۈلنار كىرپىك قاقمىدى. ئۇنى-بۇنى ئويلاپ زادى ئۇخلىيالمىدى.&nbsp;&nbsp;كەنت باشلانغۇچ مەكتىپى ئالدىدا لەڭپۇڭ ساتسام پۇل تاپقىلى بولارمۇ؟يا بىر بوتكا دۇكان ئاچسام چۇ؟ ھەي بۇ&nbsp;&nbsp;كەنتتە ئادەم كۆپ بولغىنى بىلەن ھەممىسى دىگۈ-دەك كەمبەغەل، يەر&nbsp;&nbsp;كەڭ بولغىنى بىلەن&nbsp;&nbsp;شورتاڭ،&nbsp;&nbsp;ئۈنۈمسىز.&nbsp;&nbsp;زادى&nbsp;&nbsp;دېھقانچىلىق&nbsp;&nbsp;قىلىپ بېيىغىلى بولمايدىغان ئوخشايدۇ. باغۋەنچىلىكنىڭمۇ تاينى قالمىدى.&nbsp;&nbsp;بىر يىلى قارا ئۈرۈك قويىسەن دېگەن،&nbsp;&nbsp;قارا&nbsp;&nbsp;ئۈرۈك&nbsp;&nbsp;ئەمدى مېۋىگە كىرگەندە&nbsp;&nbsp;ئۇنى يۇلدۇرۇپ&nbsp;&nbsp;ئامىرىكىنىڭ&nbsp;&nbsp;قىزىل يەرشارى ئۈزۈمىنى تىكىسەن دېگەن. زادى نېمە ئىش قىلسام بولار، نېمىلا بولمىسۇن شەھەرگە كىرىپ ئىشلەپ&nbsp;&nbsp;باقسام&nbsp;&nbsp;قانداق بولار؟&nbsp;&nbsp;بىرەر ئاشخانا،&nbsp;&nbsp;رېستۇراندا&nbsp;&nbsp;قاچا يۇيساممۇ ھېساب، ياخشىراق ئىش تاپالىسام تېخى ياخشى. بىر نەچچە ئاي ئوبدانلا ئىشلىسەم ئاتا-ئاناممۇ خېلى يەڭگىللەپ قالاتتى. ھەي... لېكىن شەھەردە يا ئۇرۇق-تۇغقان، تۇنۇش-بىلىش بولمىسا ...<br/>بىركۈنى بۇ چەت-ياقا كەنتكە قىزىل سىرلىرى توپىغا&nbsp;&nbsp;مىلەنگەن سانتانا&nbsp;&nbsp;ماركىلىق تاكسى كىرىپ كەلدى. ئۇششاق بالىلار&nbsp;&nbsp;ماشىنىغا ئەگىشىپ چۇرقىرىشاتتى. كىشىلەر بۇ&nbsp;&nbsp;ماشىنىدىن قايسى مېھمان كىمنىڭ ئۆيىگە كەلگەندۇ دېگەندەك دەرۋازىلىرىدىن چىقىپ يول بويىدا قارىشىپ&nbsp;&nbsp;تۇرۇشتى.&nbsp;&nbsp;ماشىنا زەي&nbsp;&nbsp;تېپىپ ھازىرلا&nbsp;&nbsp;ئۆرۈلۈپ&nbsp;&nbsp;چۈشىدىغاندەك&nbsp;&nbsp;دۈمچىيىپ&nbsp;&nbsp;قالغان تۇرسۇنئاخۇننىڭ ئۆيىنىڭ شاخشا ئىشىكى ئالدىدا توختىدى.&nbsp;&nbsp;ماشىنىدىن&nbsp;&nbsp;چاچلىرىنى كېرەم قوغۇنچىنىڭ يوغانباش سېرىق ئالا ئىتىنىڭ تۈكىدەك ئالا بولىماچ بويىۋالغان، پۇزۇر كېيىنگەن بىر ئايال چۈشتى.بۇ پوخور مېھمانغا قارىشىپ تۇرغانلار غۇلغۇلا قىلىشتى.<br/>ــ مۇخبىر ئوخشايدۇ، چۇقۇم چوڭ شەھەردىن كەلگەن.<br/>ــ ماڭاۋا، ئۆتكەندە كەلگەن مۇخبىر ئايالنىڭ بوينىدا ئاپرات، قولىدا سومكا، بېشىدا ياغلىق، چوڭ-كىچىكلەرنى كۆرسە «ئەسسالامۇ ئەلەيكۇم، ياخشى تۇرلىمۇ»دەپ ئادەمنىڭ تۇغقىنىدەك ئەھۋال سورايدىغان ئايالكەنتۇق. بۇ خوتۇن مۇخبىر ئەمەستەك قىلىدۇ.&nbsp;&nbsp;<br/>ــ مۇخبىر بولمىسا كىم كېلىدۇ بۇ بەش كېپىللىكنىڭ ئۆيىگە.<br/>ــ بولدى قىلىڭلار تالاشماي.&nbsp;&nbsp;تۇرسۇنئاخۇننىڭ قايسى&nbsp;&nbsp;يىلى قېچىپ&nbsp;&nbsp;كەتكەن قىزى&nbsp;&nbsp;زىيادەم ئىكەن.<br/>ــ ۋاي توۋا. <br/>ــ ۋاي خۇدايىمەي، ئۇ تېخى ھاياتمىكەن؟ بىچارە قېرى ئاتىسىنى تاشلاپ قويۇپ شۇنچە يىلدىن ياقى خەت-خەۋىرى يوق يوقاپ كەتسە مەن تېخى ئاتىسىنىڭ قارغىشى تۇتۇپ ئۆلگەنمىكىن دېگەن.<br/>ــ بولدى قىلىڭلار، قانداقلا بولمىسۇن بۈگۈن قايتىپ كەپتىغۇ. ئايال خەق دېگەننىزە.<br/> ــ ھە ئەرخەقنىمۇ كۆرەرمىز.<br/>گۈلنار كىشىلەرنىڭ تالاش-تارتىشىغا ئەمەس، سېرىق چاچلىق زىيادەمنىڭ ماشىنىدىن ئېلىپ چۈشۈرۈۋاتقان يوغان-يوغان ئىككى چامادانىغا قارىغىنىچە خىيال سۈرۈپ تۇرۇپ قالدى. زىيادە&nbsp;&nbsp;گۈلناردىن&nbsp;&nbsp;بىر&nbsp;&nbsp;قانچە ياش چوڭ بولۇپ مۇشۇ&nbsp;&nbsp;كەنتتىكى&nbsp;&nbsp;باشلانغۇچ&nbsp;&nbsp;مەكتەپنى پۈتتۈرۈپ&nbsp;&nbsp;ئوقۇمىغان.&nbsp;&nbsp;ئانىسى ئۆلۈپ&nbsp;&nbsp;كەتكەندىن كېيىن&nbsp;&nbsp;تۆت-بەش يىل ئاتىسىنىڭ&nbsp;&nbsp;ئاش-تامىقىنى ئېتىپ بېرىپ يۈرۈپ، بىر كۈنى يېزا بازىرىغا ئاتىسى بىلەن ھارۋىدا بېرىپ&nbsp;&nbsp;يوقاپ كەتكەنچە ھازىرغىچە نەدە ئىكەنلىكىنى ھېچكىم بىلمەيتتى.<br/>ئەتىسى مەھەللىدە&nbsp;&nbsp;مىش-مىش پاراڭلار كۆپىيىشكە باشلىدى.<br/>ــ زىيادەم كەنت سېكرىتارىنىڭ ئۆيىگە كىرىپ بىر كاللەك پۇلنى تۇتقۇزۇپ مەن ئالدىراش، بىر قانچە كۈندىن كېيىن قايتىمەن.&nbsp;&nbsp;شۇڭا ئۆزلىرى&nbsp;&nbsp;باش بولۇپ&nbsp;&nbsp;ئاتامغا&nbsp;&nbsp;پىششىق خىشتىن ئىككى ئېغىزلىق خىش ئۆي سېلىپ بەرگەن بولسلا، پۇل ( Money ) يەتمىگىدەك&nbsp;&nbsp;بولسا يەنە ئەكىلىپ بېرىمەن دەپتۇمىش.&nbsp;&nbsp;<br/>-نەدىكىنى، بىر كاللەك پۇلنى سېكرىتارغا بىرىپ تۆۋەنكى مەھەللىدىكى قۇۋانەم ساراڭغا قاراپ قويغان بولساڭلار دەپتىمىشقۇ.<br/>ــ ماڭاۋا ئاداش، قۇۋانەم ساراڭغا بەرگەن پۇل بىر كاللەك ئەمەس يۈز سوم پۇلكەن، يۈزسوم.<br/>ــ قانداق تاپقاندۇ ئۇ پۇلنى؟<br/>ــ شەھەردە پۇل تاپماق ئاسان.&#34; <br/>ــ ھەممە يەردە قازاننىڭ قۇلىقى تۆت.<br/>ـ...<br/>گۈلنار تۇرۇپلا زىيادەمگە قىزىقىپ قالدى.&nbsp;&nbsp;ئۇ گۇگۇم چۈشكەندە، بىر بېسىپ، ئىككى بېسىپ زىيادەمنىڭ زەي&nbsp;&nbsp;تىپىپ ھازىرلا&nbsp;&nbsp;ئۆرۈلۈپ چۈشدىغاندەك&nbsp;&nbsp;كۆرۈنۈدىغان ئۆيىگە قاراپ&nbsp;&nbsp;ماڭدى. ئۇنىڭ ۋۇجۇدى يېنىك تىترەيتتى.<br/><br/><br/>گۈلنار كىرا ماشىنىسىدىن&nbsp;&nbsp;چۈشكەندە چىڭقى چۈش بولغان ئىدى.&nbsp;&nbsp;شەھەر كوچىلىرى ئۇياقتىن- بۇياققا ئالدىراش چېپىپ يۈرگەن ئادەملەر بىلەن لىق تولغان ئىدى. ئۇ باشقىلارغا يۈزىنى&nbsp;&nbsp;كۆرسەتمەسلىك ئۈچۈن&nbsp;&nbsp;باش ياغلىقىنى ئىڭىكىدىن&nbsp;&nbsp;ئارتىلدۇرۇپ&nbsp;&nbsp;چىڭ چېگىپ، بېشىنى تۆۋەن سېلىپ، بوغچىسىنى قۇچاقلىغىنىچە يولنى كېسىپ ئۆتۈپ، تېلېفۇن بوتكىسى ئىزدەشكە باشلىدى. ئۇ بېشىنى كۆتەرسىلا بىرسى كېلىپ تۇتۇۋالىدىغاندەك ئەندىكەتتى. ئۇ بۈگۈن سەھەر قوي پادىلىرىنى ھەيدەپ چىقىپ ئوتقا قويۇپ بەرگەندىن كېيىن&nbsp;&nbsp;جاڭگاللىققا&nbsp;&nbsp;تىقىپ قويغان بوغچىسىنى ئالغىنىچە&nbsp;&nbsp;ئېتىز يولى بىلەن مېڭىپ ھېچكىمگە كۆرۈنمەي يولغا چىققان ئىدى. زىيادەمنىڭ تاپشۇرۇقى بويىچە ئەگەر ئۆزىنىڭ شەھەرگە كىرىپ كەتكەنلىكىنى بىرسىگە تىنىپ قويسا، شەھەردە ئۇنىڭغا خىزمەت يوقلۇقىنى، بۇ قېتىم ئۇنىڭغا تۇنۇشتۇرۇپ&nbsp;&nbsp;قويماقچى بولغان جاپا تارتماي ئاسانلا كۆپ پۇل تاپقىلى بولۇدىغان&nbsp;&nbsp;ئىشنىڭ يوق بولۇدىغانلىقىنى ئېسىدە چىڭ تۇتۇۋالغاچقا، ئۇ ھەتتا ئۆزىنىڭ&nbsp;&nbsp;نەگە بارىدىغانلىقىنى ئۆيىدىكىلەرگە ئېنىق دېمەي ئۆيدىن چىققان ئىدى. لېكىن ئۆيدىن چىقىپ بولۇپ يەنىلا خاتىرجەم بولالمىدى. ئاپام نېمەبولۇپ كېتەر مۇشۇنداقلا يوقاپ كەتسەم، ئاتامچۇ؟ ئۇ بىردەم دىلغول بولۇپ تۇرغاندىن كېيىن ئۆيىگە قايتىپ كىردى ھەمدە بىر ۋاراق قەغەز تېپىپ قىسقىلا خەت يېزىپ، كىگىزنىڭ قېتىغا قىستۇردى.<br/>ئاپا-ئاتا، سىلەر مەندىن غەم يېمەڭلار، مېنى ئىزدەپمۇ يۈرمەڭلار. مەن كۆپ پۇل تاپقان كۈنى يېنىڭلارغا ئۆزۈم كېلىمەن.<br/>سىلەرنى سۆيۈپ:<br/>گۈلنار<br/>گۈلنار زىيادەم بەرگەن تېلېفۇن نۇمۇرىغا تېلېفۇن ئۇردى.<br/>ــ كىمنى ئىزدەيسىز؟- غاراڭ-غۇرۇڭ ئاۋازلىق ئەركىشىنىڭ ئاۋازى ئۇنى ئەندىكتۈرىۋەتتى. ئۇ تېلىفۇن نۇمۇرىنى خاتا ئۇرغان ئوخشايمەن دەپ ئويلاپ قولىدا سىقىملىۋالغان قەغەزگە قايتا قارىدى. نۇمۇر توغرا ئىدى.<br/>ــ زىيادەم ئاچامنى ئىزدەيتتىم.<br/>ــ بۇ يەردە زىيادەم دەپ ئاچىڭىز يوق، ــ سوغۇق،&nbsp;&nbsp;قوپال جاۋابتىن ئۇ&nbsp;&nbsp;تېخىمۇ تۈگۈلۈپ كەتتى. ئۇنى بىر خىل ۋەھىمە باسقاندەك بولدى. ئەگەر بۇ تېلېفۇن خاتا بولۇپ قالسا، ئۇنىڭ&nbsp;&nbsp;بۇ شەھەردە باشقا تونۇشى يوق. نەگىمۇ بارار، نەلەردە تەمتىرەپ يۈرەر...&nbsp;&nbsp;ناتونۇش شەھەر كوچىلىرى&nbsp;&nbsp;ھە دېگەندىلا ئۇنىڭغا بىرخىل قورۇنۇش، يىتىمسىراش ئاتا قىلماقتا ئىدى.&nbsp;&nbsp;ئۇ زور غەيرەتكە كېلىپ،&nbsp;&nbsp;بېشىنى كۆتۈرۈپ ئەتراپقا قورقۇمسىراپ قاراپ قويدى.&nbsp;&nbsp;ھەممە ئادەم ئۆز ئىشى بىلەن&nbsp;&nbsp; ئالدىراش چېپىشىپ يۈرەتتى.&nbsp;&nbsp;ئۇ ئاخىرقى قېتىم غەيرەتكە&nbsp;&nbsp;كېلىپ تېلېفۇن نومۇرىنى يەنە باستى. بۇ قېتىم بىر ئايالنىڭ ئاۋازى ئاڭلاندى.<br/>ــ ۋەي كىمنى ئىزدەيسىز؟<br/>ــ مەن، مەن ...زىيادەم ئاچامنى...<br/>ــ سىز كىم؟<br/>ــ مەن گۈلنار. زىيادەم ئاچام مۇشۇ تېلېفۇنغا تېلېفۇن ئۇرسىڭىز مېنى تاپىسىز دېگەن.<br/>ــ ھە،ھە... بىلدىم،تۇرۇپ تۇرۇڭ. تېلېفۇن تۇرۇپكىسىدىن ئەر-ئاياللارنىڭ قىيا-چىيا ئاۋازى قانداقتۇر بىرخىل گۈلدۈر-غالاپ مۇزىكىنىڭ ئاۋازىنى بېسىپ كېلەتتى.<br/>ــ ۋەي گۈلنار قىزما؟&nbsp;&nbsp;مەن، مەن، مېنىچۇ شەھەردە زىيادەم ئەمەس زىبىبىگۈل دەپ ئاتايدۇ. قاچان كەلگەن؟ نەدە سىز؟<br/>ــ بىلمەيمەن.<br/>ــ ماڭا قاراڭ، ئەتراپتىكى ۋىۋىسكىدىن بىرنى ئوقۇڭە ،سىز تۇرغان جاينى بىلىۋالىمەن.<br/>ــ تۆت ئوكيان ئاياق شەھەرچىسى.<br/>ــ ھە بىلدىم. مەن ھازىر بەك ئالدىراش، ئۆزۈم ئالدىڭىزغا چىقاتتىم بولمىسا. مۇنداق بولسۇن مېنىڭ بىريېقىن دوستۇم بار، شۇ ھازىرلا قېشىڭىزغا تاكسىدا بارىدۇ. قانداق كىيىم كىيگەن؟ ھە،ھە...بىلدىم. تېلېفۇن بوتكىسىدىن نېرى كەتمەي ئون مىنۇت ساقلاڭ-ھە. دوستۇم ھازىر بارىدۇ.<br/>ــ ھە ماقۇل.<br/>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;گۈلنار تېلېفوننىڭ ئۇلانغانلىقىدىن خۇش بولدى. خۇددى تېلىېفون بوتكىسىدىن ئىككى&nbsp;&nbsp;قەدەم يىراقلاپ كەتسە بولمايدىغاندەك،&nbsp;&nbsp;تېلېفون&nbsp;&nbsp;بوتكىسىغا يۆلەنگىنىچە&nbsp;&nbsp;زىبىبىگۈلنىڭ دوستىنىڭ كېلىشىنى كۈتتى.<br/>گۈلنار بۇ يەرگە كەلگىلى مانا ئۈچ كۈن بولدى. لېكىن زىيادەمنىڭ قارىسىنىمۇ كۆرمىدى. پەقەت كەلگەن كۈنى ئۇنى ئالغىلى كەلگەن&nbsp;&nbsp;خالىدەم ئاتلىق ئوتتۇز ياشلاردىكى خام سىمىز چوكان ئۇنىڭغا بۆلەكچە يېقىنچىلىق قىلاتتى. ئۇ كېلىپ ئەتىسى:! <br/><br/>ــ سىڭلىم، بۇ شەھەر ھەم بىز بۇ يەردە مېھمانلارنى قىزغىن كۈتىۋالمىساق بولمايدۇ. شۇڭا ئۈستىڭىزدىكى نىمكەش كىيىمنى ماۋۇ يېڭى كىيىمگە ئالماشتۇرىۋېلىڭ. سىزگە ئاتاپ ئاتايىن سېتىۋالدىم، ــ دېدى.&nbsp;&nbsp;<br/>گۈلنار ياندىكى ئۆيگە كىرىپ كىيىملەرنى ئالماشتۇرۇپ چىقىۋىدى، دۇكاندىكى باشقا قىزلار چۇرقىرىشىپ كەتتى. تار پادىچىلار ئىشتىنى ئۇنىڭ تۈپتۈز بىرجۈپ پاچىقىنى خۇددى مودىللاردەك كۆرسەتسە، زىلۋا بويىغا خويمۇ ياراشقان قارا كوپتىسى ئۇنىڭ ئاق ئالمىدەك سۈزۈك چىرايىنى تېخىمۇ ئاق كۆرسىتىپ، تال-تال قارا كىرپىكلىرىنى، ھىلال ئايدەك ئەگمە قاشلىرىنى باشقىچە جۇلالاندۇرىۋەتتى. خالىدەم ئەرلەرگە قارىغاندا خۇمالىشىپ كېتىدىغان چوڭ-چوڭ كۆزلىرىنى چەكچەيتىپ تۇرۇپ كەتكەندىن كېيىن، قايسى بايقۇشنىڭ بولۇپ كېتەرسەن جېنىم، دېگىنىچە گۈلنارنى چىڭ قۇچاقلىغاچ:<br/>ــ ئوھوش... چۇۋۇۋەت ماۋۇ بىر نېمەڭنى، دېگىنىچە گۈلنارنىڭ ئىنچىكە بىلىگە چۈشۈپ تۇرغان قاپقارا بىر جۇپ ئۆرۈمە چېچىنى چۇۋۇشقا باشلىدى. چۇۋۇلغان قارا چاچ گۈلنارنىڭ گەۋدىسىگە خۇددى تاغ شاقىراتمىسىدەك دولقۇنلىىپ يېيىلدى.&#34; <br/>ــ پاھ، نېمە دېگەن چىرايلىق.<br/>ــ ھېلىقى ناخشا چولپىنىنىڭ ئۆزىغۇ بۇ قىز. <br/>ــ نەدىكىنى، تېلىۋىزىيە رىياسەتچىسىگە ئوخشايدىكەن<br/>ــ پەرىغۇ ئۆزى، دەل پەرىزات.<br/>ــ ئوھوش، قوۋۇرغامنى ئەگمىگىنە پاسكىنىلار. بىزمىچۇ، يېڭى كەلگەندە بۇنىڭدىن ئۆتە پەرى ئىدۇق، ئەمدىچۇ؟<br/>بۇ دۇكاندا ئىشلەيدىغان تۆت قىز تەرەپ-تەرەپتىن چۇرقىرىشىۋاتقاندا،خالىدە زەردە بىلەن ۋارقىرىدى:&nbsp;&nbsp;<br/>ــ ھوي خانلار!&nbsp;&nbsp;بۇ يەردە ئويۇن كۆرگەندەك&nbsp;&nbsp;تۇرۇشماي ئاۋۇ ئايرىم خانىلارنى تۈزەشتۈرۈپ، تۇنۇش-بىلىش ئەرلىرىڭگە تېلېفۇن قىلىش. كۈن چۈش بولاي دېدى، تېخىچە بىر تىيىنلىق سودا يوق.<br/>قىزلار قورغۇي كۆرگەن ئاق قۇشقاچتەك جىمىپ قېلىشتى. خالىدە گۈلنارنى ئېلىپ ياندىكى ئۆيگە كىردى-دە، يالغان كۈلۈمسىرەپ:<br/>ــ گۈلنار قىز، مەن سىزگە دېسەم، بىز بۇيەردە بوش تۇرساق جاننى جان ئەتمىكىمىز تەس، دۇكان ئىجارىسى پالانى پۇل، شۇڭا...<br/>ــ خالىدەم ئاچا تارتىنماي دەۋىرىڭ، مېنى نېمە ئىش بولسا بۇيرۇۋېرىڭ، ھەرقانچە جاپالىق، مەينەت ئىش بولسىمۇ قىلىۋېرىمەن.<br/>ــ بۇ دۇكاندا جاپا تارتقۇدەك ئېغىر ئىشقۇ يوق،ــ دېدى خالىدە گۈلنارنىڭ قولىنى ئالىقانلىرىغا ئېلىپ سىلاپ تۇرۇپ، شۇ پەقەت دۇكىنىمىزغا&nbsp;&nbsp;كەلگەن ھاراقكەش ئەرلەرنى كۈتۈپ، ئۇلارغا ھەمرا بولۇپ، ئانچىكى راست-يالغاندىن ماختاپ، پۇل خەجلەشكە ئۈندەپ قويسىڭىزلا بولدى ئۇلارغا يالغاندىن يېقىنچىلىق قىلىپ، ئەرخەق دېگەنچۇ ئەزەلدىن شاللاق نېمىلەر.<br/>ــ مەن، مەن... خالىدە ئاچا، مۇشۇ دۇكاننى تازىلايدىغان، قاچا يۇيۇدىغان ئىشلارنى قىلىپ بېرەي.&nbsp;&nbsp;مەن مەھەللىدىكى&nbsp;&nbsp;مەشرەپتىن&nbsp;&nbsp;باشقا&nbsp;&nbsp;سورۇنغا بېرىپ باقمىغان.&nbsp;&nbsp;ئۇنىڭ ئۈستىگە تۈنۈگۈن كەلگەن مېھمانلار ئاۋۇ قىزلارنى قۇچىقىغا ئېلىۋاپتۇ. ئۇلارغۇ مەسكەن، قىزلار بولسىمۇ ئۆزىنى تارتسا بولمامدۇ؟ ئالدىدا ئاش-تائام تۇرسا، شۇنىڭ يۈزىمۇ يوقمۇ؟<br/>ــ ھەي ساددا قىز،&nbsp;&nbsp;ئۇ مەسلەرچۇ&nbsp;&nbsp;بۇ قىزلارنى پەقەت&nbsp;&nbsp;ئۆزىنىڭ سىڭلىسىدەك&nbsp;&nbsp;يېقىن كۆرۈپ ئەركىلىتىپ قويغان ئىش، باشقا چوڭ ئىش يوق. مۇنداق بولسۇن، بۈگۈن بىر يۈزلۈك مېھمان كەلمەكچى. ئۆزى ناھايىتى مەرت،&nbsp;&nbsp;پۇل دېگەننى سۇدەك خەجلەيدۇ.&nbsp;&nbsp;بىر يېزىنىڭ مۇئاۋىن&nbsp;&nbsp;سېكرىتارى. سىز شۇنىڭ يېنىدا ئولتۇرۇڭ، مەنمۇ بىللە بولىمەن. پەقەت ھە-ھۇ دېيىشىپ، چاقچاقلىشىپ ئولتۇرۇشۇپ بەرسىڭىزلا بولدى.&nbsp;&nbsp;قاراڭ، ماۋۇ بانكىنىڭ دەپتەر چېكى.&nbsp;&nbsp;سىزنىڭ نامىڭىزدا ھېساب ئاچتۇرۇپ قويدۇم. ئەگەر ياخشى ئىشلىسىڭىز تۆت-بەش يىلدا نەچچە ئون مىڭ يۈەن پۇل تاپالايسىز.&#39; <br/>گۈلنار ئۈنچىقماي ئولتۇردى.<br/>ئۇنىڭ شەھەرگە كىرگىنىگە ئىككى ئايچە بولۇپ قالغان ۋاقىت ئىدى.&nbsp;&nbsp;مەھەللىدىشى تۇداخون دۇكان ئالدىغا ئاسماندىن چۈشكەندەك پەيدا بولۇپ قالدى. گۈلنار تۇداخۇننى كۆرۈپ دەسلەپ مۆكۈۋالماقچى بولدى، تۇرۇپلا يەنە ئۆز تۇغقىنىنى كۆرگەندەك، ئاكىسى يوقلاپ كەل-گەندەك بىرخىل خۇشاللىق ئۇنى سۆرەپ تۇداخۇننىڭ قېشىغا كېلىشكە ئۈندىدى<br/>ــ سەن مۇشۇ قاۋاقتا تۇرۇۋاتامسەن گۈلنار،ــ دەپ گەپ باشلىدى تۇداخون سەھرا يىگىتلىرىگە خاس قوپال ئەمما كەسكىن بىرخىل تەرزدە، ــ&nbsp;&nbsp;مۇشۇ بىزنىڭ مەھەللىنىڭ&nbsp;&nbsp;قىز-چوكانلىرى تۇرۇدىغان جايمىدى.&nbsp;&nbsp;شۇنچە چىرايلىق مەھەللىمىزدىن قېچىپ چىقىپ مۇشۇ يەردە تۇرۇشنى خالىدىڭما؟! ئۇقۇپ قوي! بۇ يەردە ئادەم ئەمەس، بىزنىڭ مەھەللىنىڭ لالما قانجۇقىمۇ تۇرۇشقاومۇس قىلىدۇ. بىزنىڭ مەھەللىدىن سەندەك ئىمانسىز ئادەمنىڭ چىققانلىقىنى بۇچاغقا ئاڭلاپ باقماپتىكەنمەن.<br/>گۈلنار تۇداخۇننى بۇنداق دەيدۇ دەپ ئويلىمىغان ئىدى. ئۇنىڭ بوينىغا ئېسىلىپ يىغلاپ ئۆزىنىڭ ئالدام&nbsp;&nbsp;خالتىغا چۈشۈپ چوڭقۇر پاتقاققا پاتقانلىقىنى،&nbsp;&nbsp;قىزلىق ئىپپىتىدىن ئايرىلىپ نومۇسقا قالغانلىقىنى ئېيتىپ بىر يىغلىۋالغۇسى،&nbsp;&nbsp;ئىچىنى تازا بىر&nbsp;&nbsp;بوشىتىۋالغۇسى بار ئىدى.&nbsp;&nbsp; ئاتا-ئانىسى،&nbsp;&nbsp;مەھەللە-كوينىڭ ئەھۋالىنى بىلمەكچى،&nbsp;&nbsp;سورىماقچى ئىدى.&nbsp;&nbsp;تۇداخوننىڭ دەسلەپتىلا قوپال تېگىشى ئۇنىڭ بېشىنى پىرقىرىتىۋەتتى.&nbsp;&nbsp;ئۇ قاپقارا كۆزلىرىگە&nbsp;&nbsp;لىق تولغان ياشلىرىنى ئاران تۇتۇپ تۇرۇپ:<br/>ــ سەن نېمەمتىڭ مېنى بۇنچە سەتلەيدىغانغا،&nbsp;&nbsp;ئاق تۇماق سەھرالىق، ــ&nbsp;&nbsp;دەۋەتتى ئۆزىمۇ تۇيمىغان ھالدا.<br/>ــ نېمە،نېمە دېدىڭ؟ سەن ئادەم بالىسى بولساڭ ئاشۇ بىچارە يۇۋاش مۆمىن بەندە ئاتاڭنى، سېنىڭ دەردىڭدە تولا يىغلاپ ساراڭ بولاي دېگەن ئاپاڭنى ئويلاپ كۆرسەڭ بولماسمىدى!؟ تولا سەن نېمە، مەن نېمە دەيدىغان گەپنى قىلماي مەن بىلەن يۈر! مەھەللىگە قايتىمىز.&nbsp;&nbsp;سېنى&nbsp;&nbsp;بۇيەردىن ئېلىپ&nbsp;&nbsp;كەلگىنىمنى ھېچ كىشىگە ئېيتمايمەن.&nbsp;&nbsp;بىرسىگە تىنىپ قويسام ئوغۇل بالا،ئەركەك بولماي كېتەي، يۈر! ــ تۇداخۇن گۈلنارنىڭ بىلىكىدىن تارتقۇشلىدى.&nbsp;&nbsp;<br/>ــ ئۆتەپ بارەۋا ئۇماچ تۇماق! گەپ قىلمىسام نېمە ئۆزىنى بىلمەيدۇ ماۋۇ ماز، بېرىپ سىڭلىڭنى باشقۇرىۋال...<br/>«چاڭ»قىلىپ تەگكەن شاپىلاقتىن گۈلنارنىڭ كۆزلىرىدىن ئوت چىقىپ كەتتى. ئۇ يۈزىنى تۇتقانچە تۇڭگۇز چىرقىرىغاندەك سەت چىرقىرىۋىدى.&nbsp;&nbsp;خېلىدىن بېرى دۇكان ئىچىدە قاراپ&nbsp;&nbsp;تۇرغان خالىدەنىڭ&nbsp;&nbsp;چاقىرىشى بىلەن&nbsp;&nbsp;دۇكاندىن 5-6 ھاراقكەش قولىغا پىۋا بوتۇلكىسىنى&nbsp;&nbsp;ئالغانچە چىقىپ تۇداخوننىڭ ئۇدۇل كەلگەن يەرلىرىگە ئۇرۇپ،&nbsp;&nbsp;دۇمبالاپ،&nbsp;&nbsp;يۈز-كۆزلىرىنى&nbsp;&nbsp;قانىتىۋەتتى. بەستلىك كەلگەن تەتۈر ئۇستىخان دېھقان يىگىت ھەرقانچە قىلىپمۇ ئۇلاردىن&nbsp;&nbsp;قۇتۇلالمىدى.&nbsp;&nbsp;شۇ ئارىدا&nbsp;&nbsp;ھۇيقىتىپ كەلگەن ساقچى&nbsp;&nbsp;ماشىنىسىنىڭ&nbsp;&nbsp;پەيدا بولۇشى بىلەن جېدەل بېسىقتى.<br/><br/><br/>ۋاقىت تىز ئۆتتى.&nbsp;&nbsp;ئۈچ يىل بولدى دېگەن بىر كۈنى قىلىقسىز ھاراقكەشلەرگە ئوخشىمايدىغان تۆت يىگىت قاۋاقخانىغا كىرىپ كەلدى ۋە بىزگە ئەڭ ناچار ئايرىمخاناڭلارنى بېرىڭلار دېيىشتى. بۇنى ئاڭلىغان خالىدە بۇلارنى تەنە قىلىۋاتىدۇ دەپ ئويلاپ، پايپېتەك بولۇپ يۈرۈپ، ئۇلارنى ئەڭ ئېسىل بېزەلگەن ئايرىمخانىغا باشلىدى. ئۇلار ئۇنىمىدى. ئۆزلىرى تاللاپ، زابوي، ھاراقكەشلەر ئولتۇرۇش قىلىدىغان قاۋاقنى تاللىدى ھەم ئادەتتە مېھماننى قانداق كۈتسەڭلار بىزنى شۇنداق كۈتۈڭلار دېدى. خالىدە دەرھال تۆت قىزنى ياساپ جابدۇپ ئۇلارغا ھەمراھ بولۇشقا بۇيرۇدى. بۇ تۆت قىز ئىچىدە گۈلنارمۇ بار ئىدى. تۆت مېھمان چېچىنى سەل پەل ئۆستۈرۈۋالغان، كۆزلىرىدىن خىيالچانلىقى چىقىپ تۇرغان يىگىتنى تۇرمۇش ئۆگەنگىلى كەلگەن شائىر دەپ تونۇشتۇردى. گۈلنار بۇ شائىرغا پات-پات قاراپ قوياتتى. يازغۇچى، شائىرمۇ مۇشۇنداق يەردە يۈرسە، بىزنىڭ ئەرلىرىمىز ئىچىدە تۈزۈك يىگىت قالمىغانمۇ نېمە؟ -دەپ ئويلىدى ئۇ ئىچىدە.<br/><br/>لېكىن بۇلار گۈلنار ئۇچراتقان خېرىدارلار ئىچىدىكى ئەڭ ئەدەپلىك يىگىتلەر ئىدى. ئۇلار قىزلارغا ھاراق زورلىمايتتى، ئۇلارنىڭ قوللىرىنى سىلىمايتتى،سەت يۇمۇر سۆزلىمەيتتى. سۆزلىرى ناھايىتى سىلىق ئىدى. ئۇلار قاۋاقتىن قايتقاندا خېلى بىرۋاق بولغان ئىدى. گۈلنار شائىر يىگىتكە تىكىلىپ قاراپ تۇردى. ئۇنى خۇددى ئۆز ئاكىسىدەك، ئۇنىڭ بىلەن پاراڭلىشىپ ئىچى بوشاپ قالغاندەك ھىس قىلدى-دە، ئۇنى چاقىرىپ توختىتىۋېلىپ ئۆزىنىڭ ئۇنىڭ بىلەن مۇڭداشقۇسى بارلىقىنى ئېيتتى. ئۇلار بىر كېچە مۇڭداشتى. شائىر توختىماي تاماكا چېكەتتى، گۈلنار بېشىدىن ئۆتكەن ئىشلارنى سۆزلەيتتى., <br/>ــ&nbsp;&nbsp;سىز ھېلىھەم مەھللىڭىزگە قايتىپ كېتىڭ. ئەگەر خوجايىنغا قەرزدار بولسىڭىز قەرزىڭىزنى مەن تۆلىۋىتەي. مەھەللىڭىزدە بىر مەزگىل تۇرۇپ يەنە شەھەردە ھالال بىر كەسپ بىلەن شۇغۇللانماقچى&nbsp;&nbsp;بولسىڭىز بۇ مېنىڭ ئادرىسىم ۋە تېلېفۇن نومۇرۇم، مېنىڭ بىلەن ئالاقىلىشىڭ دېدى سەمىمىيلىك بىلەن.<br/>ــ ياق ئاكا،ــ دېدى گۈلنار ياش يۇقى كۆزلىرىنى سۈرتكەچ،ــ مەندە ھازىر پۇل ( Money ) بار. مانا چەك دەپتىرىم. يەنە بىريىل ئىشلىسەم ئاندىن بىزنىڭ توختامىمىز توشىدۇ. شۇ ۋاقىتتا بۇ پۇلنى بانكىدىن ئالالايمەن، ئۇنىڭدىن بۇرۇن بۇ پۇللارنى ئالالمايمەن. شۇڭا يەنە بىر يىل بۇ ئازابقا بەرداشلىق بىرىشىم كېرەك.<br/>ــ لېكىن بۇ ئاياللىرىمىز تۇرۇدىغان ھەم قىلىدىغان كەسپ ئەمەس. بولسا بىركۈن بولسىمۇ بالدۇرراق ھالال ياشاڭ! بۇ مېنىڭلا ئەمەس پۈتكۈل جەمىيەتنىڭ ئۈمىدى.<br/>ــ مەن تىرىشىمەن ئاكا. سىزگە، سەمىمىيىتىڭىزگە رەھمەت! <br/>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; شائىر يىگىت كەتتى، لېكىن ئۇ گۈلنارغا ئۆزىنىڭ ئىنسانىيلىقى، سەمىمىيىتىنى قالدۇرۇپ كەتكەن ئىدى. شۇندىن كېيىن گۈلنار خېلى بىر مەزگىلگىچە تولىمۇ خامۇش، پەرىشان يۈردى. ھەر قېتىم شائىر يىگىت ئېسىگە كەلسىلا بۇ يەرگە كېلىپ مېھمان كۈتكەن تۇنجى كۈنىلا خالىدەم « يۈزلۈك مېھمان، پۇل دېگەننى ئايىماي خجلەيدۇ، بىر يېزىنىڭ سېكىرتارى» دەپ تونۇشتۇرغان ھېلىقى ئادەمنى نەپرەت بىلەن ئەسكە ئالاتتى. «مەن سىزنىڭ يېزىڭىزدىن، بۇ يەرگە بىلمەي كېلىپ قالغان... دېسەممۇ ئۇنىماي مېنى نابۇت قىلدى، مېنى ھاڭغا ئىتتىرىۋەتتى. ئاللاھ ئۇنىڭغا شائىر يىگىتكە بەرگەن ئىنساپنىڭ يۈزدىن بىرىنى بەرگەن بولسىمۇ، ئۇ نائىنساپ سەن ئوقۇشقا تېگىشلىك بالا بۇ يەردە نېمە قىلىسەن؟ دېيەلىگەن بولسىمۇ، مەن بەلكىم ھوشۇمنى تېپىپ بۇ يەردىن كېتەر ئىدىم. ئىپلاس، ھايۋان، ئىپلاس...» گۇلنارنىڭ گاراڭ ئادەمدەك يۈرۈشى خالىدەمگە ياقمىدى.<br/>ــ ھۇيت خېنىم،ــ دېدى ئۇ بىر كۈنى تەئەددى بىلەن ــ بىكار يۈرگەنگە مۈشۈك ئاپتاپقا چىقمايدۇ،نەدە تۇرۇۋاتقانلىرىنى ئۇنتۇپ قالمىسىلا...<br/>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;گۇلنار شۇندىن بۇيان شائىر يىگىتنى ئۇچرىتىپ باقمىدى .<br/><br/>ــ ئوكۇل تۈگەپتۇ، دورىڭىزنى ئىچىۋېلىڭ.&nbsp;&nbsp;سېستىرا ( Nurse ) قىزنىڭ مۇلايىم ئاۋازى ئۇنى خىيالدىن ئويغاتتى. <br/>ئۇ ئاستا ئورنىدىن تۇرۇپ دورىنى ئىچتى. سېستىرا دەپتەرگە بىر نېمىلەرنى يېزىۋاتقاندا، پەتنۇستىكى قايچىنى ئېلىپ كۆرپە ئاستىغا تىقىۋالدى. سېستىرا بۇنى تۇيماي چىقىپ كەتتى. گۈلنار ئورنىدىن تۇرۇپ دېرىزە ئالدىغا كەلدى.&nbsp;&nbsp;قۇياش بىنانىڭ ئارقا تەرىپىگە ئۆتۈپ كەتكەن ئىدى. ئۇ قوياشنى ئاخىرقى قېتىم كۆرۈۋالماقچى بولۇپ، ئۇرۇق گەۋدىسىنى سوزۇپ ئاسماننىڭ بىر تەرىپىدە مۇڭلۇق ئېسىلىپ تۇرغان قۇياشقا&nbsp;&nbsp;قارىدى. كۆپكۆك ئاسماندا كېگىزدەك بىر پارچە ئاق بولۇت لەيلەپ يۈرەتتى،&nbsp;&nbsp;كۈن ئولتۇرۇپ كەتمىگەن بولسىمۇ،&nbsp;&nbsp;قۇياشنى بىنا توسۇۋالغان ئىدى. ئۇنىڭ قۇياشقا قېنىپ-قېنىپ قارىۋالغۇسى كەلدى.&nbsp;&nbsp;ئۇنىڭ كۆزلىرى قۇياشنى ئاختۇرۇپ تاپالمىغاندىن كېيىن ئاق بولۇتقا تىكىلدى.&nbsp;&nbsp;بۇلۇت بىردە يىغلامسىراپ تۇرغان ئانىسىغا ئوخشىسا بىردە ئاپئاق رومالغا ئوخشايتتى.&nbsp;&nbsp;«ئانا ! سېنى قانچىلىك سېغىنغانلىقىمنى بىلەمدىغانسەن. » شۇ تاپتا ئۇنىڭ ئانىسىنىڭ يېنىغا ، تۇغۇلۇپ ئۆسكەن مەھەللىسىگە قۇشتە ئۇچۇپ بارغۇسى، توپا ئۆرلەپ تۇرغان مەھەللىسىنى قايتا كۆرۈۋالغۇسى، ئانىسىنىڭ ئايىقىغا يىقىلىپ، ئانىسى دەسسەپ تۇرغان تۇپراقنى، ئانىسىنىڭ باغرىنى ھىدلىۋالغۇسى، دادىسىنىڭ يىرىك ئالىقانلىرىنى يۈزلىرىگە ئاخىرقى قېتىم سۈركىۋالغۇسى، ئاچام دەپ يېنىدىن نېرى كەتمەيدىغان تاتلىق ئۇكىلىرىنىڭ يۈرىكىگە ئۆزىنىڭ ھەسرەتلىك ، ئىبرەتلىك كەچمىشلىرىنى تۆكۈپ بەرگۈسى بار ئىدى. ئۇنىڭ يەنە ئۆزى ئۈچۈن تاياق يىگەن تۇداخوننىڭ ئايىقىغا يىقىلىپ تۇرۇپ كەچۈرۈم سورىغۇسى&nbsp;&nbsp;بار ئىدى...يەنە... ئۇنىڭ ئۇرۇق گەۋدىسى كەچكۈزدىكى يوپۇرماقتەك تىترەپ كەتتى. ئۇ زەئىپ ئاۋازدا بوش ئىڭرىدى:<br/>ــ ئەي خۇدا ! مېنى قايسى شەيتان ئازدۇرۇپ مۇشۇ يولغا كىرىپ قالغاندىمەن. ئاتا-ئانام مېنى كەچۈرەرمۇ؟ مەھەللە-كوي مېنى كەچۈرەرمۇ؟ ئۆلۈكۈم مۇشۇ يات شەھەردە قالارمۇ؟... <br/>&nbsp;&nbsp;ئۇ دېرىزە تۈۋىدە ئۇزۇندىن-ئۇزۇنغا تۇردى، كۆزلىرىنى جىمىرلاپ تۇرغان سانسىز يۇلتۇزلارغا تىكتى، ئاجىز كۆز نۇرى ئاستا ئېقىپ چۈشۈپ كېتىۋاتقان بىر يۇلتۇزغا تىكىلگىنىدە يەنە ئانىسىنىڭ كىچىك ۋاقتىدا ئېيتىپ بەرگەن « ئاسماندىن بىر يۇلتۇز ئېقىپ چۈشۈپ كەتسە،يەر يۈزىدە بىر ئادەمنىڭ ھاياتى ئاخىرلىشىدۇ» دىگەن سۆزىنى ئەسكە ئالدى. ئۇ ئۇزۇندىن بۇيان ئىچىدە تىنىپ كەتكەن ھەسرەتلىرىنى كۆز ياشلىرى بىلەنلا چىقىرىۋەتمەكچى بولغاندەك، تاراملاپ ياش تۆكتى. راست، ئۇ مەھەللىسىدىن پۇل تېپىپ ئاتا-ئانىسىنىڭ يۈكىنى يەڭگىللىتىش، ئۇكىلىرىنى ياخشىراق ئوقۇتۇش، ئۈچۈن چىققان ئەمەسمىدى؟ پۇلنىمۇ تاپتى، ئازاپ-ئوقۇبەتنىمۇ يەتكىچە تارتتى. لېكىن تۇرسۇناخوننىڭ قىزى زىيادەمدەك تۇتام –تۇتام پۇلنى سېكرىتارنىڭ ئالدىغا تاشلاپ، ئاتا-ئانىسىنىڭ ئۆيىنى يېڭىلاپ بېرەلمىدى. قىزىل ماشىنىغا ئولتۇرۇپ بېرىپ، مەھەللىدىكىلەرنىڭ كۆزىدىن ئوت چىقىرىپ ئاتا-ئانىسىنى يوقلىيالمىدى، ئۆز تېنىنى دەسمايە قىلىپ تاپقان پۇلىنى ئۆز تېنى يالماپ يۇتۇپ بولدى.ئىسىت،ئىسىت ! ئەقىلسىز قىزىڭنى كەچۈرەرسەنمۇ ئانا! شۇ چاغدا قىزىڭنىڭ ئەقىلسىزلىكىدىن مەھەللىدىكىلەرنىڭ ئالدىدا يۈزۈڭنى قويارغا يەر تاپالماي، يۈرىكىڭ قانچىلىك پۇچىلانغاندۇ؟&nbsp;&nbsp;مەندىن ئەنسىرەپ قانچىلىك تۈنلىرىڭ ئۇيقۇسىز ئۆتكەندۇ؟ گۇناھ ئۆتكۈزدۈم، ماڭا بەرگەن ئاپپاق سۈتۈڭ ئالدىدا گۇناھ ئۆتكۈزدۈم، بۇ ماڭا خۇدانىڭ بەرگەن جازاسى. جىسمىم بۇلغاندى، نىجاسەتكە پاتتى،ئۆلسەم جەسىدىمنى تۇپراقمۇ ئۆز قوينىغا ئالماس!... <br/><a target="_blank" href="http://www.yukselblog.cn/article/aids-edebiyati/aids-gulnar.htm" rel="external">ئۆلۈم ( Death )</a> ! ئۆلۈملا ئۇنىڭ گۇناھىنى يەڭگىللىتەلەيتتى، ئۆلۈملا ئۇنى بۇ دۇنيادىكى ئازاپتىن قۇتۇلدۇرالايتتى. پەقەت ئۆلۈم ئارقىلىقلا بۇلغانغان جىسمىدىكى ناپاكلىقنى دوزاق ئوتىدا كۆيدۈرۈپ پاكلىيالايتتى.&nbsp;&nbsp;ئۇ دەرىزە تۈۋىدىن ئاستا كەينىگە ياندى-دە سۇخانىغا كىرىپ تاھارەت ئالدى.&nbsp;&nbsp;ئاندىن يەنە كارىۋىتىغا چىقىپ ئوڭدىچە يېتىپ، تۈن پەردىسى تارتىلغان دېرىزىگە ئاخىرقى قېتىم تەلمۈرۈپ قارىدى. ئۇپۇقنىڭ ئاقىرىپ قۇياشنىڭ قىزىل نۇرغا چۆمۈلۈپ كۆتۈرۈلۈشىنى كۆرۈشنى ئارزۇ قىلدى. پۈتۈن ۋۇجۇدى&nbsp;&nbsp;قۇياش نۇرىغا چۆمۈلگەندەك ئىللىق بىر سېزىم بىلەن تىترەپ كەتتى. ئۇ قولىغا كۆرپە ئاستىغا تىقىۋالغان قايچىنى ئالدى. قوللىرى يېنىك تىترەيتتى.كۆزلىرىدە ھاياتقا بولغان تەشنالىق، قىيالماسلىق، سېغىنىش ئەكس ئېتەتتى. ئۇ سەللا دىلغۇل بولسا ئۆزىنىڭ چىقارغان قارارىدىن يالتىيىپ قېلىشتىن قورقۇپ، تومۇرىغا قايچا ئۇردى. ئۇ شۇ ياتقانچە ئورنىدىن تۇرمىدى.<br/>دەسلەپ دوختۇرلار،&nbsp;&nbsp;كېيىن ساقچىلار&nbsp;&nbsp;يېتىپ كەلگەندە، گۈلنارنىڭ ئۈزۈلگەن گۈرەن تومۇرىدىن ئوخچۇپ چىققان قان ئاللىبۇرۇن قېتىپ قالغان ئىدى.دوختۇرلار تارتما ئىچىدىن بىر پارچە خەتنى تاپتى. بۇ ۋەسىيەتنامە بولماستىن بىر قاتار ئەرلەرنىڭ تىزىملىگى بولۇپ ئاخىرىغا مۇنداق يېزىلغان ئىدى. <br/>يۇقارقىلار مەندەك ئەخلاقسىز قىز بىلەن مۇناسىۋەت قىلغان ئەخلاقسىز ئەرلەرنىڭ تىزىملىگى. ئۇلارنىڭ ئەخلاقلىق ئاياللىرىغا ئەيدىز ( AIDS ) دىن ئىبارەت نىجىس كېسەلنى يۇقتۇرۇپ قويماسلىق ئۈچۈن، ھۈكۈمەت ئادەم تەشكىللەپ،تىزىملىك بۇيىچە دوختۇرخانىدا قان تەكشۈرتۈپ&nbsp;&nbsp;<a target="_blank" href="http://www.yukselblog.cn/article/aids-edebiyati/aids-gulnar.htm" rel="external">ئەيدىز ۋىرۇسى ( HIV )</a> بار-يوقلىقىنى ئېنىقلاپ چىقىشىنى قاتتىق تەلەپ قىلىمەن. <br/><br/>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; ئەلۋىدا...&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<br/><br/>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; گۈلنار. <br/><br/><br/><br/>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; 2009-يىل 24-يانۋار كۇچاردا يېزىلدى.<br/><br/><span style="color:Blue">مەزكۇر ھېكايە <a target="_blank" href="http://www.berqi.com/bbs/viewthread.php?tid=4492" rel="external">بەرقى مۇنبىرىدىن</a> ئېلىندى، تورغا يوللىغۇچى جاللات ئاكىمىزغا كۆپ تەشەككۈرلەر بولسۇن!</span><img src="http://www1.feedsky.com/t1/240215052/yukselblog/feedsky/s.gif?r=http://www.yukselblog.cn/article/aids-edebiyati/aids-gulnar.htm" border="0" height="0" width="0" style="position:absolute" /><p class="fswww1"><a href="http://www1.feedsky.com/r/l/feedsky/yukselblog/240215052/art01.html" target="_blank"><img border="0" ismap="ismap" src="http://www1.feedsky.com/r/i/feedsky/yukselblog/240215052/art01.gif" onerror="this.style.display='none'" /></a></p>AIDS ئەدەبىياتىSun, 28 Jun 2009 05:07:44 +0800elkemyuksel@hotmail.com(Nursel)http://www.yukselblog.cn/default.asp?id=138elkemyuksel@hotmail.com(Nursel)http://www.yukselblog.cn/article/aids-edebiyati/aids-gulnar.htmhttp://www.yukselblog.cn/feed.aspfeedsky/yukselblog/~7266922/240215052/5376441http://www.yukselblog.cn/article/nezmiyler/Tarim.htm<div align="center"><br/><br/>تارىمدىن سادا - Voice of Tarim<br/><br/><span style="color:Blue">م&nbsp;&nbsp;ئا&nbsp;&nbsp;يۈكسەل</span> <br/><br/><br/>ئالدىمدا زەرەپشان، خوتەن دەرياسى،<br/>قوشۇلار غورۇچۆل بوستانلىقىدا.<br/>تارىمغا ئايلىنار شاۋقۇنلاپ كەڭرىپ ،<br/>قەدىمىي <a target="_blank" href="http://www.yukselblog.cn/article/nezmiyler/Tarim.htm" rel="external">ئەردەۋىل</a> ئويمانلىقىدا.<br/><br/><br/>كۆكتىكى غازلاردەك تۆمۈر كوڭكىلار،<br/>تارىمنىڭ بويىدا ئۇچار سەپ تارتىپ،<br/>سەپەرگە چىققاندا ئەگەشكەن شامال،<br/>نەگىدۇر جۆنىدى سەپتىن تەپ تارتىپ.<br/><br/><br/>ئېكىنزار قوينىدا ھەيۋەتلىك دەريا،<br/>ھەيرانلىق ئىلكىدە يۈرۈۋاتىمەن.<br/>ئۈچ دەريا قوشۇلغان تۈگۈندە تۇرۇپ،<br/>سەيلىنىڭ پەيزىنى سۈرۈۋاتىمەن.<br/><br/><br/>تارىخنىڭ پايانسىز كەڭلىكلىرىدە،<br/>ئەيلىدى تەپەككۇر قۇشلىرىم پەرۋاز.<br/>ۋاھ دەرىخ، بۇ دەريا شاۋقۇنلاپ كەتتى،<br/>ئاڭلىدىم بىر سادا - <a target="_blank" href="http://www.yukselblog.cn/article/nezmiyler/Tarim.htm" rel="external">تارىمدىن ئاۋاز:</a><br/><br/><br/>&lt;&lt; ئەي ئوغلان، قۇلاق سال چۇقانلىرىمغا، <br/>شاۋقۇنۇم ئەكسىدە تارىخىم ئايان.<br/>ھەر دولقۇن، ھەر بۇژغۇن، ھەر تامچە سۈيۈم<br/> <a target="_blank" href="http://www.yukselblog.cn/article/nezmiyler/Tarim.htm" rel="external"> قىلىدۇ قىسمەتلىك كەچمىشىم</a> بايان.<br/><br/>كېلىمەن پامىرنىڭ ئېتەكلىرىدىن،<br/>گۈل قىسىپ زەرەپشان چېچەكلىرىدىن.<br/>قارا قۇرۇم تاغلىرى سۇنسا كەۋسەر سۇ،<br/>مۆلجەر تاغ ئېۋەتەر بېزەكلىرىدىن.<br/><br/>توسالماس يولۇمنى تاغ داۋانلىرى،<br/>پايانسىز، ھەيۋەتلىك قۇم بارخانلىرى،<br/>توسالماس يولۇمنى سۈرەن سېلىپمۇ،<br/>گۈركىرەپ شەپقەتسىز چۆل بورانلىرى.<br/><br/>ئەسىرلەپ تىزگىنسىز شاۋقۇنلاپ ئاقتىم،<br/>گاھىدا خالىغان قىرغاقنى چاقتىم.<br/>سۇ ئامبار، ئىستانسا تارتتى مەيلىمنى،<br/>شادلىنىپ جەسۇرلەر رايىغا باقتىم.<br/><br/>قىسمەت شۇ كۈچ كېلەر ئۆملۈك، بىرلىكتىن،<br/>مەن ئاشۇ قىسمەتنىڭ جانلىق تىمسالى.<br/>ئۆملۈك يوق، بىرلىك يوق ئەلنىڭ ئەزەلدىن<br/>خارابتۇر ئەھۋالى ھەم ئىستىقبالى.<br/><br/><br/>ياشارتتى نەۋقىران ئەۋلادلار مېنى،<br/>پايانسىز كۆكلەمدە قەترىلەر چاچتىم.<br/>سەلتەنەت دەۋرانىم كۈلدى، ياشنىدى،<br/>يۈكسىلىش نۇرىغا كەڭ قۇچاق ئاچتىم.<br/><br/><br/>دېمەككى، ئەي ئوغلان، ئۆملۈك، بىرلىكتىن<br/>ياشنايدۇ ھەرقاچان ۋەتەن دەرياسى.<br/>بىرلىككە كىم ئەگەر شۇم ئوقيا ئاتسا،<br/>زاۋاللىق، خارابلىق بولۇر جازاسى ! &gt;&gt;<br/><br/><br/>ئويلاندىم، ئويلاندىم، يەنە ئويلاندىم،<br/>قەلبىمدە جاراڭلار <a target="_blank" href="http://www.yukselblog.cn/article/nezmiyler/Tarim.htm" rel="external">تارىم ساداسى.</a><br/>ئۆزگەرمەس قوياشتەك ھەقىقەت شۇكى،<br/>ئىتتىپاق، ئىناقلىق - ھۆرلۈك ئاساسى!</div><br/> 1989 - 1997 - يىللىرى ئاقسۇ ، قەشقەرلەردە يېزىلغان.<br/><br/>تارىمدىن سادا ( Voice of Tarim ) ناملىق بۇ شېئىر شائىر مۇھەممەتتۇرسۇن ئابدۇلكەرىم يۈكسەلنىڭ 1998 - يىلى قەشقەر ئۇيغۇر نەشرىياتى تەرىپىدىن نەشىر قىلىنغان &lt;&lt; <a target="_blank" href="http://www.yukselblog.cn/article/nezmiyler/Tarim.htm" rel="external">تارىمدىن سادا</a> &gt;&gt; ناملىق شېئىرلار توپلىمىدىن ئېلىندى.<img src="http://www1.feedsky.com/t1/240215053/yukselblog/feedsky/s.gif?r=http://www.yukselblog.cn/article/nezmiyler/Tarim.htm" border="0" height="0" width="0" style="position:absolute" /><p class="fswww1"><a href="http://www1.feedsky.com/r/l/feedsky/yukselblog/240215053/art01.html" target="_blank"><img border="0" ismap="ismap" src="http://www1.feedsky.com/r/i/feedsky/yukselblog/240215053/art01.gif" onerror="this.style.display='none'" /></a></p>نەزمىي ئەسەرلەرFri, 26 Jun 2009 17:53:37 +0800elkemyuksel@hotmail.com(Nursel)http://www.yukselblog.cn/default.asp?id=137elkemyuksel@hotmail.com(Nursel)http://www.yukselblog.cn/article/nezmiyler/Tarim.htmhttp://www.yukselblog.cn/feed.aspfeedsky/yukselblog/~7266922/240215053/5376441http://www.yukselblog.cn/article/sehiye-aids/aids-tulem.htm<span style="color:Blue">قانۇن مەسلىھەتچىلەر گورۇپپىسىغا :</span> بىز 2007 - يىلى توي قىلغاندىن كېيىن ، ئېرىم ئىزچىل زەھەر چىكىپ كەلدى . ئۇ ئۆتكەن يىلى 18 - ئىيۇندىكى قان تەكشۈرۈشتە&nbsp;&nbsp;<a target="_blank" href="http://www.yukselblog.cn/article/sehiye-aids/aids-tulem.htm" rel="external">ئەيدىز ۋىرۇسى</a>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;HIV بىلەن يۇقۇملانغانلىقىنى بىلگەن بولسىمۇ ، مەندىن يوشۇرۇپتۇ . بۇ يىل ئاپرېلدا بۇ ئەھۋالنى ئۇقۇپ قان تەكشۈرتسەم ، دوختۇرلار ھازىرچە مەندە <a target="_blank" href="http://www.yukselblog.cn/article/sehiye-aids/aids-tulem.htm" rel="external">ئەيدىز ۋىرۇسى</a>&nbsp;&nbsp;HIV نىڭ يۇقۇملىنىش ئەھۋالىنىڭ يوقلىقىنى ، بۇنداق كىسەللىك ئالامىتىنىڭ يوشۇرۇن دەۋرى 10 يىل بولىدىغانلىقىنى ئېيتتى . ئېرىم ھازىر زەھەر تاشلاتقۇزۇش ئورنىدا . مۇشۇنداق ئەھۋالدا نىكاھتىن ئاجرىشىشنى تەلەپ قىلسام بولامدۇ ، كېسىلىنى يوشۇرۇن باشقىلارغا قەستەن يۇقتۇرسا ، جىنايەت شەكىللىنەمدۇ ، ئۇنىڭدىن تۆلەم تەلەپ قىلسام بولامدۇ ؟ مەسلىھەت بىرىلسە . <br/><br/>ئاقسۇدىن ئالىيە <br/><br/><span style="color:Red">ئالىيە خانىم :</span> نىكاھ قانۇنىنىڭ 32 - ماددىسىدا : &lt; بىر تەرەپ قىمار ئويناش ، زەھەر چېكىشكە ئوخشاش يامان ئادەتنى قايتا - قايتا تەربىيە بەرسىمۇ ئۆزگەرتمەي ، ئەر - خوتۇننىڭ بىر - بىرىدىن ھەقىقەتەن كۆڭلى قىلىپ ، مۇرەسسە ئۈنۈم بەرمىگەندە نىكاھتىن ئاجرىشىشقا رۇخسەت قىلىش كېرەك &gt; دەپ بەرگىلەنگەن . ئەھۋال ھەقىقەتەن سىز ئىنكاس قىلغاندەك بولسا ، نىكاھتىن ئاجرىشىش ھەققىدىكى تەلىپىڭىز قانۇنى جەھەتتىن قوللاشقا ئېرىشىدۇ . <br/><br/>جىنايى ئىشلار قانۇنىنىڭ 360 - ماددىسىدا : &lt;ئۆزىنىڭ سىفىلىس ، سۆزنەك قاتارلىق ئېغىر جىنسىي كىسىلى بارلىقىنى بىلىپ تۇرۇپ ئىپپەت - نومۇسىنى سېتىپ ۋە پاھىشۋازلىق قىلىپ ، جىنسىي كىسەللىكلەرنى تارقىتىش جىنايىتى شەكىللەندۈرگەنلەرگە بەش يىلدىن تۆۋەن مۇددەتلىك قاماق جازاسى ، تۇتۇپ تۇرۇپ ئەمگەككە سىلىش جازاسى ياكى رېجىم جازاسى بېرىلىدۇ ، قوشۇمچە شىتراپ قويۇلىدۇ &gt;&nbsp;&nbsp;دەپ بەلگىلەنگەن . <br/><br/>ئەيدىزنىڭ ئالدىنى ئېلىش نىزامىنىڭ 62 - ماددىسىدا : &lt; <a target="_blank" href="http://www.yukselblog.cn/article/sehiye-aids/aids-tulem.htm" rel="external">ئەيدىز ۋىرۇسى</a>&nbsp;&nbsp; HIV بىلەن يۇقۇملانغۇچىلار ياكى ئەيدىز كىسىلى بارلاردىن كىسىلىنى باشقىلارغا قەستەن يۇقتۇرغانلار قانۇن بويىچە ھەق تەلەپ تۆلەم جاۋابكارلىقىنى ئۈستىگە ئالىدۇ ، جىنايەت شەكىللەندۈرگەنلەرنىڭ جىنايى جاۋابكارلىقى قانۇن بويىچە سۈرۈشتۈرىلىدۇ &gt; دەپ بەلگىلەنگەن . <br/><br/>يۇقىرقى بەلگىلىمىلەرگە ۋە نۆۋەتتىكى خىزمەت ئەمەلىيىتىگە ئاساسلانغاندا ، <a target="_blank" href="http://www.yukselblog.cn/article/sehiye-aids/aids-tulem.htm" rel="external">ئەيدىز ۋىرۇسى</a>&nbsp;&nbsp; HIVياكى كىسىلىنى باشقىلارغا قەستەن يۇقتۇرغۇچىلارنىڭ جىنايى جاۋابكارلىقى قانۇن بويىچە سۈرۈشتۈرىلىدۇ ، قىلمىشىدىن جىنايەت شەكىللنىدىغان - شەكىللەنمەيدىغانلىقىنى ئەدلىيە ئورگانلىرى تەكشۈرۈپ بېكىتىدۇ . نىكاھتىن ئاجرىشىش زىيىنىنى تۆلىتىش تۈزۈمى بىر تەرەپنىڭ ئېغىر سەۋەنلىكى نىكاھتىن ئاجرىشىشقا سەۋەب بولغاندا ، سەۋەنلىك يوق تەرەپ ئىككىنچى تەرەپتىن ئۆزىنىڭ زىيىنىنى تۆلەشنى تەلەپ قىلىشقا ھوقۇقلۇق بولىدىغان بىر خىل تۈزۈمنى كۆرسىتىدۇ . زىيان جىسمانىي ، روھىي ۋە ئىقتىسادى زىيانلارنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ . ئېرىڭىزنىڭ سىزگە ئەيدىز ۋىروسىنى قەستەن يۇقتۇرغانلىقىنى تەكشۈرۈپ ئىسپاتلانسا ، ئۇنىڭدىن شۇ سەۋەبلىك كېلىپ چىققان زىيىنىڭىزنى تۆلەپ بېرىشنى تەلەپ قىلسىڭىز بولىدۇ . <br/><br/>مەسلىھەتچىلەر گورۇپپىسىدىكىلەرنىڭ ئاپتونۇم رايونلۇق يۇقۇملۇق كىسەللىكلەرنىڭ ئالدىنى ئېلىش ۋە تىزگىنلەش مەركىزى <span style="color:Blue">ئەيدىزنى تەكشۈرۈش - مەسلىھەت بىرىش ئىشخانىسىدىن ( AIDS testing And Advisory Office ) ئىگەللىشىچە ،</span> ئەيدىز ۋىروسىنىڭ يوشۇرۇن دەۋرى يەتتە يىلدىن 10 يىلغىچە بولىدىكەن . <a target="_blank" href="http://www.yukselblog.cn/article/sehiye-aids/aids-tulem.htm" rel="external">ئەيدىز ۋىرۇسى</a>&nbsp;&nbsp; بىلەن يۇقۇملانغان - يۇقۇملانمىغانلىقىنى تەكشۈرۈپ بېكىتىشتە ، ئاخىرقى قېتىم جىنسىي مۇناسىۋەت قىلغان ۋاقىت بىلەن تەكشۈرگەن ۋاقىتنىڭ ئارىلىقى چوقۇم ئۈچ ئايغا توشۇشى كېرەك ئىكەن . ئۈچ ئايدا يۇقۇملىنىش ئەھۋالىنى %95 ئېنىقلاپ چىققىلى بولىدىكەن . ئاز ساندىكىلەرنى يېرىم يىلدا ياكى بىر يىلدا ئېنىقلاپ چىققىلى بولىدىكەن ، ئەگەر بىر يىل ئىچىدە تەكشۈرتۈش ئارقىلىق يۇقۇملىنىش ئەھۋاللىرى بايقالمىغان ئادەمنى تامامەن ساغلام ، دەپ قاراشقا بولىدىكەن . <br/><br/>گېزىتىمىزنىڭ قانۇن مەسلىھەتچىلەر گورۇپپىسى . <br/><br/>شىنجاڭ قانۇنچىلىق گېزىتىنىڭ 2009 - يىللىق 22 - ئىيۇن سانىدىن ئىلىندى . <br/><br/><a target="_blank" href="http://www.izdinix.com/ShowPost.asp?ThreadID=37041" rel="external">ئىزدىنىش مۇنبىرىدىن تورداش yolbaxqi-ksg يوللانمىسى.</a><img src="http://www1.feedsky.com/t1/240215054/yukselblog/feedsky/s.gif?r=http://www.yukselblog.cn/article/sehiye-aids/aids-tulem.htm" border="0" height="0" width="0" style="position:absolute" /><p class="fswww1"><a href="http://www1.feedsky.com/r/l/feedsky/yukselblog/240215054/art01.html" target="_blank"><img border="0" ismap="ismap" src="http://www1.feedsky.com/r/i/feedsky/yukselblog/240215054/art01.gif" onerror="this.style.display='none'" /></a></p>سەھىيە - ئەيدىز ئۇچۇرلىرىTue, 23 Jun 2009 00:34:49 +0800elkemyuksel@hotmail.com(Nursel)http://www.yukselblog.cn/default.asp?id=136elkemyuksel@hotmail.com(Nursel)http://www.yukselblog.cn/article/sehiye-aids/aids-tulem.htmhttp://www.yukselblog.cn/feed.aspfeedsky/yukselblog/~7266922/240215054/5376441http://www.yukselblog.cn/article/nesiriyler/halalliq.htmبارچە ئەزگۈلۈكلەرنىڭ، خەيرلىك ئىشلارنىڭ بېشى ھالاللىقتۇر. ھالاللىقنىڭ ئۆزى كەبى دوستلىرى كۆپ: ياخشىلىق، بەرىكەت، خاتىرجەملىك، ئاسايىشلىق ...<br/>ئىبرەت كۆزى بىلەن باقسىڭىز، ھالال ئىنساننىڭ دىلى دۇرۇس ، يولى توغرا، دەرىجىسى ئۇلۇغ. ‹‹ دۇنيادا ھالال بولساڭ، ياشىيالمايسەن ›› بولسا ئۆز نەپسىگە كۈچى يەتمىگەن، بوينى مېھنەتكە يول بەرمەيدىغان مەمەدانلارنىڭ چالا خۇلاسىسى ئىكەنلىكىنى ھاياتنىڭ ئۆزى كۆرسىتىپ تۇرۇپتۇ. <a target="_blank" href="http://www.yukselblog.cn/article/nesiriyler/halalliq.htm" rel="external">ھالال رىزىق</a> گېلىڭىزغا تۇرۇپ قالمايدۇ، زەردىنى قايناتمايدۇ، ئۇيقۇنى قاچۇرمايدۇ. ھەر نەرسىنىڭ ھالالى بولسۇن، دەپ بىكارغا ئېيتمايدۇ – دە.<br/>تەن ئېلىش كېرەككى، كۆپچىلىكتە ھالال بولۇش بەكمۇ قىيىن، دەيدىغان چۈشەنچە بار. شۇنىڭ ئۈچۈنمىكى، ھەمىشە ياشاشنىڭ ئاسان يوللىرىنى ئىستەيمىز، ھاياتتا يايراپ ياشىىغۇمىز كېلىدۇ. ‹‹ ئەنە باشقىلارمۇ شۇنداق ياشاۋاتىدىغۇ ؟ ›› دەپ، ئۆزىمىزنى بەزلەيمىز. نېمە ۋەجىدىن ھالاللىقتىن شۇ قەدەر قورقىمىز ؟ ئەجىبا <a target="_blank" href="http://www.yukselblog.cn/article/nesiriyler/halalliq.htm" rel="external">ھالال ياشاش</a> شۇنچە قىيىنمۇ؟<br/>‹‹ ھالال ! ›› كۆرۈشىدە رەقىبىنىڭ ئىككى يەلكىسىنى ھېچ قانداق ھىيلە ئىشلەتمەستىن يەرگە تەگكۈزگەن پالۋانلار ئۈچۈن، ئەسلىدە ئەڭ ئالىي مۇكاپات ‹‹ ھالال ›› دىن ئىبارەت بىرگىنە سۆزدۇر. ئۇشبۇ سۆزگە مۇجەسسەملەنگىنى مەردنىڭ ئار - نومۇسى،&nbsp;&nbsp;غورۇرىدۇر. ھالال ئادەم ئۈچۈن ئەڭ ئېغىر ھاقارەت ئۇنىڭ ھالاللىقىدىن گۇمان قىلىشتۇر . ھاياتنىڭ ئۆزى كۆرەش مەيدانى دېيىلسە، ئۇنداقتا ھازىر مەردلەر قالمىغىنى ئېنىق. كۆپىنچە كىشىلەرنىڭ ئار – نومۇس، غورۇر – ئىماننى پايخان قىلىپ، نۇمۇسسىز پاخشىلارچە ياشاپ يۈرگىنىنى كۆرۈمىز. بۇ پاخشىلارنىڭ ئىچىدە بەلكىم سىزمۇ ، مەنمۇ بولىشىم مۇمكىن...<br/><br/>نەزىرىمىزدە، ‹‹ ھارام ›› سۆزىگە نىسبەتەن پوزىتسىيە – قاراش ئۆزگەردى. كىشىلەر ئۇنى بارغانچە ‹‹ ئاددىيلاشتۇرۇپ ›› چۈشەنمەكتە. ‹‹ <a target="_blank" href="http://www.yukselblog.cn/article/nesiriyler/halalliq.htm" rel="external">مۇشۇلارما ھارامما ؟!</a> ›› دېگەن سادا بارغانچە ئەدەپ بارماقتا. بەزىلەر ئاددىي ئىشلارنىمۇ ھارامغا باغلىسا، بەزىلەر خېلى چوڭ ئىشلارنىڭ ھاراملىقىدىن ئاغرىنىپ ، ناقايىل يۈرۈشىدۇ.<br/>كۆپىنچە كىشىلەر نەزىرىدە ھارام سۆزى پەقەت تاشقى جەھەتتىن ‹‹ ناتوغرا ›› بولغان قىلمىش ياكى ‹‹ ناپاك ›› بولغان نەرسىلەرگە نىسبەتەن ئېيتىلىدۇ. ئەمما، ‹‹ ھارام ›› پەقەت ماددىي نەرسىلەر ياكى زاھىرىي ئىشلارغىلا تەدبىقلىنامدۇ؟ ئۇنداقتا مەنىۋىي ( نىيەت ) ھالاللىقچۇ ؟<br/>‹‹ ھارام ›› نىڭ كۈنسېرى ئاددىيلىشىپ بېرىشى نەتىجىسىدە ، بۈگۈنكى كىشىلەر ئۇنىڭدىن قورقمايدىغان ھالغا كېلىشتى. ئۇلارنىڭ نەزىرىدە ئۇنڭدىن قورقۇش بىھاجەت بولۇپ تۇيۇلدى.<br/>ھالاللىق ئۇستازلارغا ھەم شۇ دەرىجىدە يارىشىدۇكى، تەلىم – تەربىيە جەريانىدا ھالاللىقنىڭ ئورنى ئىنتايىن مۇھىم، دەپ گەپ باشلايدۇ بىر ئوقۇتقۇچى تونۇشۇم، - ياشلارغا بۇ گۈزەل پەزىلەتنىڭ قەدرى ، ئەھمىيىتىنى چۈشەندۈرۈش – ھېس قىلدۇرۇش ئۈچۈن بار ئىمكانىيىتىمىز بىلەن تىرىشىمىز. بىر ھېكايەت ئىشتكەن ئىدىم. بالىسىنىڭ كۆپ ھەسەل يېيىشىدىن تەشۋىشلەنگەن ئاتا ئۇنى تېۋىبقا ئېلىپ بارىدۇ. گۈدەكنىڭ بۇ ئادىتى ھەققىدىكى ئىشلاردىن خەۋەر تاپقان ھەكىم ئاتىغا ئۇنى داۋالىتىش ئۈچۈن 40 كۈندىن كېيىن كېلىشىنى تەيىن قىلىدۇ. نىھايەت، بەلگىلەنگەن كۈن كېلىپ، ئاتا يەنە ئوغلى بىلەن تېۋىبنىڭ ھوزۇرىغا كېلىشىدۇ. شۇ ئەسنادا تېۋىب گۈدەك ئوغۇلنىڭ بېشىنى سىيلاپ ‹‹ ئوغلۇم بۇندىن كېيىن بۇنداق كۆپ ھەسەل يېمە ›› - دەيدۇ ۋە ئاتىسىغا ئەمدى قايتىپ كەتسە بولىدىغانلىقىنى، بالىنىڭ ئەمدى ئۇنداق قىلمايدىغانلىقىنى ئېيتىدۇ. ھەيران بولغان ئاتا سورايدۇ :‹‹ شۇ گەپنى بىز كەلگەن بىرىنچى كۈننىڭ ئۆزىدە ئېيتىپ قويسىڭىزمۇ بولار ئىدىغۇ ؟ ›› . دانىشمەن ھەكىم جىلمىيىپ: ‹‹ دۇرۇس. لېكىن ئۇ كۈنى ئۆزۈم ھەسەل يېگەن ئىدىم. شۇنىڭ ئۈچۈن بالىغا ئېيتىقان نەسىھەتىم كار قىلماس ئىدى. 40 كۈن ھەسەل يېمىدىم، ئەمدى بالىڭىز ھەم كۆپ ھەسەل يېيىشنى تاشلايدۇ .›› دەيدۇ. دانىشمەن ھەكىم بالىنى داۋالاشنىڭ بۇنداق ئۇسۇلىنى ئېيتىپ، ئاتىنى ھەم لال قالدۇرغان ئىكەن.<br/>- دېمەكچىمەنكى، بىز ئوقۇتقۇچىلار ھەم ئاۋۋال ئۆزىمىزنى تەربىيىلەپ، ئاندىن ئوقۇغۇچىلارنى تەربىيىلەشكە ئۆتكىنمىز خوپ. نېمە ۋەجىدىن بالىلارغا گېپىمىز، نەسىھەت – تەربىيىمىز كار قىلمايدۇ؟ نېمە ئۈچۈن پەرزەنتلىرىمىز ھالاللىق، ئالىيجانابلىق ھەققىدە ئېيتقانلىرىمىزغا پسەنت قىلمايدۇ ؟ چۈنكى ئۆزىمىز ھازىر ئەنە شۇ ھەسەل يەپ قويغان تېۋىب ئەھۋالىدىمىز. <br/>ھالاللىق بازاردىكى تارازا بىلەن ئۆلچەنمەسلىكى كېرەك. ئۇنى ئىمكانبار قەلب تارازىسىغا سېلىپ كۆرۈڭ، قايسى پەللە كۆپرەك تاش باسار ئىكەن؟!<br/>خۇلاسە ئورنىدىكى ھېكايەت:<br/>ھالاللىق ھەققىدىكى مۇلاھىزىلەرنى بۇ كىچىك يازمىغا سىغدۇرۇپ بولمايدۇ. شۇڭا، تۆۋەندىكى ئىبرەتلىك ھېكايەتنى پىكىرلىرىمىزنىڭ يەكۈنى سۈپىتىدە بايان ئەيلەيمىز، خۇلاسىنى ئۆزىڭىزگە قالدۇرىمىز.<br/><br/>بىر كۈنى ئابدۇراھمان ئىبن ئەۋف مۆمىنلەرنىڭ خەلىفىسى ھەزرىتى ئۆمەر رەيزۇللاھۇ ئەنھۇنىڭ ئۆيىگە كېلىدۇ. سالام بەرگەندىن كېيىن، كۈتۈپ تۇرىدۇ.<br/>خەلىفە ئۆمەر يېنىپ تۇرغان شامنى ئۆچۈرۈپ، ئارقىدىنلا باشقا بىر شامنى ياقىدۇ. بۇ ئەھۋال مېھماننىڭ دىققىتىنى تارتىدۇ. ئۇ ھەزرىتى ئۆمەرگە:<br/>- ئەي ئەمىرۇل مۆئمىنىن! ئالدىڭىزدا شام يېنىقلىق ئىدى، ئۇنى ئۆچۈردىڭىز. ئارقىدىن شۇنىڭغا ئوخشاش باشقا بىر شامنى ياقتىڭىز. بۇنىڭ بىر ھېكمىتى بارمۇ؟ - دېدى.<br/>ئەمىرۇل مۆئمىنىن&nbsp;&nbsp;ھەزرىتى ئۆمەر رەيزۇللاھۇ ئەنھۇ تەبەسسۇم بىلەن دېدى:<br/>- ھەي ئابدۇراھمان، بايا ئۆچۈرگىنىمز دۆلەتنىڭ شامى ( مالىدۇر ). ھازىر ياققىنىم ئۆز پۇلۇمغا ئالغان ئۆزۈمنىڭ شەخسىي شامىمدۇر. دۆلەت ئىشلىرىنى بېجىرگەندە دۆلەتنىڭ شامىنى ياقىمەن. ھازىر سەن بىلەن سۆھبەت قۇرۇپ ئولتۇرغىنىمدا دۆلەت شامىنى ياقسام <a target="_blank" href="http://www.yukselblog.cn/article/nesiriyler/halalliq.htm" rel="external">ھالاللىق</a> بولمايدۇ. شۇنىڭ ئۈچۈن ئۇنى ئۆچۈرۈپ، ئۆزمنىڭ شامىنى ياقتىم. شۇنداق قىلمىسام ، ئاللاھقا قانداق ھېساب بېرىمەن؟<img src="http://www1.feedsky.com/t1/240215055/yukselblog/feedsky/s.gif?r=http://www.yukselblog.cn/article/nesiriyler/halalliq.htm" border="0" height="0" width="0" style="position:absolute" /><p class="fswww1"><a href="http://www1.feedsky.com/r/l/feedsky/yukselblog/240215055/art01.html" target="_blank"><img border="0" ismap="ismap" src="http://www1.feedsky.com/r/i/feedsky/yukselblog/240215055/art01.gif" onerror="this.style.display='none'" /></a></p>نەسىرىي ئەسەرلەرMon, 22 Jun 2009 12:53:57 +0800elkemyuksel@hotmail.com(Yuksel)http://www.yukselblog.cn/default.asp?id=135elkemyuksel@hotmail.com(Yuksel)http://www.yukselblog.cn/article/nesiriyler/halalliq.htmhttp://www.yukselblog.cn/feed.aspfeedsky/yukselblog/~7266922/240215055/5376441http://www.yukselblog.cn/article/uyghur-tegat/QomurlUyghurliri.htm<div align="center"><span style="color:Red"><span style="font-size:16pt;line-height:100%;">قۇمۇل ئۇيغۇرلىرىدا ساقلىنىپ قالغان قەدىمىي تەگئات ئىزنالىرى</span></span></div><br/><br/><br/>قۇمۇل كۆپ خىل مەدەنىيەتلەر&nbsp;&nbsp;قويۇق ئۇچراشقان يىپەك يولىنىڭ مۇھىم تۈگىنىگە جايلاشقان قەدىمىي يۇرت. قۇمۇل ئۇيغۇرلىرى تاكى 16 – ئەسىرلەرگىچە يەنىلا بۇددا دىنىغا ئىتىقاد قىلىپ كەلگەن بولۇپ، قەشقەر قاتارلىق جايلاردىكى ئۇيغۇرلاردىن ئالاھەزەل 500- 400 يىل كېيىن ئاندىن ئىسلام دىنىنى قوبۇل قىلغان. بۇندىن باشقا، قۇمۇل ئۇيغۇرلىرى كۆچمەن چارۋىچىلىق قىلىشتەك يايلاق تۇرمۇش شەكلىنى قىسمەن ھالەتتە ھازىرغىچە ساقلاپ كەلگەن. شۇڭا، قۇمۇل ئۇيغۇرلىرىنىڭ ئىسلام دىنى ئارقىلىق كىرگەن ئەرەب – پارىس مەدەنىيىتى ۋە تىلىنىڭ تەسىرىگە ئۇچرىشى نىسبەتەن كېيىن ۋە ئاجىز بولغان. شۇنداق دەپ ئېيتىشقا بولىدۇكى،<a target="_blank" href="http://www.yukselblog.cn/article/uyghur-tegat/QomurlUyghurliri.htm" rel="external"> قۇمۇل ئۇيغۇرلىرى</a> ئۇيغۇرلارنىڭ قەدىمىي تىل – مەدەنىيەت ئەنئەنىسىنى بىرقەدەر كۆپرەك ساقلاپ قالغان.&nbsp;&nbsp;شۇلارنىڭ بىرى سۈپىتىدە، قۇمۇل ئۇيغۇرلىرىدا ساقلىنىپ قالغان <a target="_blank" href="http://www.yukselblog.cn/article/uyghur-tegat/QomurlUyghurliri.htm" rel="external">قەدىمىي ئۇيغۇر تەگئاتلىرىنى</a> ئالاھىدە تىلغا ئېلىپ ئۆتۈش مۇمكىن. <br/><span style="color:Blue">1. چۇمۇللار</span><br/>چۇمۇل – قەدىمىي تۈرك قەبىلىلىرىنىڭ بىرىنىڭ نامى . بۈيۈك تىلشۇناس بوۋىمىز مەھمۇد كاشىغەرى ئۆزىنىڭ ئۆلمەس ئەسىرى ‹‹ دىۋانۇلۇغەتىت تۈرك ›› تە ، تۈركلەر ئەسلى 20 قەبىلىدىن تەركىب تاپقان دەپ كېلىپ، پەچەنەك، قىپچاق، ئوغۇز، ياغما، قارلۇق، چۇمۇل، ئۇيغۇر ... دەپ بۇ قەبىلىلەرنىڭ نامىنى بىرمۇ – بىر كۆرسىتىپ ئۆتكەن ھەمدە ‹‹ چۇمۇللار قىر خەلقى بولۇش سۈپىتى بىلەن، ئۆزلىرىنىڭ ئۆزگىچە تىلى بار، ئۇلار ھەم تۈركچىنى ئوبدان بىلىدۇ ›› دەپ يازىدۇ. بەزى تارىخى ماتېرىياللارغا كۆرە، ئىلگىرى لۇپنۇر، چاقىلىق، چەرچەن قاتارلىق جايلاردىمۇ چۇمۇللار ياشىغان بولۇپ، بۇ كشىلەر ئىسلام دىنىنى قوبۇل قىلىشتىن قېچىپ، بۇددا دىنى مۇھىتى قۇيۇق بولغان قۇمۇل رايونىغا كۆچۈپ كەلگەن ۋە شۇ جايدىكى يەرلىك ئاھالە بىلەن ئۆزلىشىپ كەتكەن. بۇ كىشىلەرنىڭ بەزى ئەۋلادلىرى ھازىرغىچە چۇمەن ، چۇمەل ( چۇمۇل سۆزىنىڭ ئاھاڭ ئۆزگىرىشى بولۇشى مۇمكىن ) نامى ( تەگئاتى ) بىلەن ئاتىلىپ كەلمەكتە. چۇمۇل جەمەتىگە تەئەللۇق كىشىلەر ھازىر قۇمۇلنىڭ بوغاز، راھەتباغ، پالۋانتۇر، ساقا، خوتۇنتام قاتارلىق جايلىرىغا تارقىلىپ ياشىماقتا. بۇندىن باشقا يەنە، قۇمۇلدا ھازىر چۇمۇل سۆزىگە ئالاقىدار يەر – جاي ناملىرىمۇ بار. مەسىلەن، چۇمۇل، چۇمۇلتۇر، چۇمۇلبۇلاق، چۇمۇل كۆل، چۇمۇل قورۇسى دېگەندەك.<br/><span style="color:Blue">2. ئەلكىلەر</span><br/>ئەلكە سۆزى ‹‹ دىۋانۇ لۇغەتىت تۈرك ›› تە ‹‹ ئەلكە بۇلاق ›› دېگەن سۆزنى ئىزاھلاش تەرقىسىدە ئۇچرايدۇ. يەنى ‹‹ ئەلكە بۇلاق تۈرك قەبىلىلىرىنىڭ بىرىنىڭ نامى ›› دەپ كۆرسىتىلگەن . ھازىر قۇمۇل دىئالېكتىدا ئەلكە دېگەن سۆزمۇ ، ئەلكە بۇلاق دېگەن سۆزمۇ بار. قۇمۇل شەھىرىدە ئەلكەتۇرا دەيدىغان جايمۇ بار. بۇندىن باشقا يەنە ئەلكە سۆزى قۇمۇل قوشاقلىرىدىمۇ كۆزگە چېلىقىدۇ:<br/><br/><div align="center">ئەلكىدە تاۋۇز تېرىپ قاپاق باراڭلىق قىلدىلا،<br/>يار ئۈستىگە يار تۇتۇپ ئەجەپ ساراڭلىق قىلدىلا.<br/><br/>قوش سوغامغا سۇ ئالدىم ئەلكە بۇلاقتىن،<br/>سەن يارىمنى دەپ كەلدىم شۇنچە يىراقتىن.</div><br/><br/>ئەلكە سۆزى يەر – جاي نامى سۈپىتىدە ئىشلىتىپلا قالماستىن ، يەنە ئەلكە، ساقا، لەڭگەر، ئاستانە قاتارلىق جايلاردا ئولتۇرۇشلۇق چوڭ بىر جەمەت كىشىلىرىنىڭ ئومۇمىي نامى ( <a target="_blank" href="http://www.yukselblog.cn/article/uyghur-tegat/QomurlUyghurliri.htm" rel="external">ئەلكىلەر</a> ) سۈپىتىدىمۇ ئىشلىتىلىدۇ.&nbsp;&nbsp;بۇ جايدىكى ئەلكىلەر سۆزى بۇ كىشىلەرنىڭ ئىسمىنىڭ ئالدى ياكى كەينىگە رەسمىي تەگئات سۈپىتىدە قوشۇپ ئىشلىتىلمىسمۇ، باشقىلار بۇ جەمەت كىشىلىرىنى ‹‹ ئەلكىلەر ›› سۆزى بىلەن بىلەن باشقىلاردىن ئايرىپ چاقىرىدۇ. مەلۇم مەنىدىن ئېلىپ ئېيتقاندا، ئەلكىلەر سۆزى بۇ جەمەت كىشىلىرى ئۈچۈن تەگئاتلىق رولىنى ئۆتەيدۇ.<br/><span style="color:Blue">3 . قارلۇقلار</span><br/>‹‹ دىۋانۇ لۇغەتىت تۈرك ›› تە ‹‹ قارلۇق ›› سۆزى تۈرك قەبىلىلىرىنىڭ بىرىنىڭ نامى، دەپ كۆرسىتىلگەن. قۇمۇل دىئالېكتىدا قارلۇق سۆزى قەبىلە نامى، يەر – جاي نامى ۋە ئىسىم – تەگئات سۈپىتىدە ئىشلىتىلىدۇ. مەسىلەن،<br/>يەر – جاي ناملىرى: قارلۇق كۆل، قارلۇق كارىز، قارلۇق تۈگمەن.<br/>كىشى ئىسىم – تەگئاتلىرى: قارلۇق نىياز، قارلۇق ئىسھاق، قارلۇق سېيىت، قارلۇق توختى قاتارلىقلار.<br/><span style="color:Blue">4. چورۇقلار</span><br/>چورۇق ( قۇمۇل دىئالېكتىدا ) سۆزىنىڭ ئەسلى چارۇق بولۇشى ئېھتىمالغا يېقىن. ‹‹ دىۋانۇ لۇغەتىت تۈرك ›› تە چارۇق سۆزىگە ‹‹ چارۇق – تۈرك قەبىلىلىرىدىن بىرى، چارۇقلار بارچۇق شەھىرىگە يېقىن جايدا ياشايدۇ ›› دەپ ئىزاھ بېرىلگەن. قۇمۇلدا ھازىر <a target="_blank" href="http://www.yukselblog.cn/article/uyghur-tegat/QomurlUyghurliri.htm" rel="external">چورۇقلار</a> دەيدىغان بىر جەمەت كىشىلىرى ياشايدىغان بولۇپ ئۇلار بەلكىم ئىسلام دىنىنى قوبۇل قىلىشتىن قېچىپ، قۇمۇلغا كەلگەن چارۇقلارنىڭ كېيىنكى ئەۋلادلىرى بولۇشى مۇمكىن.<br/><span style="color:Blue">5. كەنچەكلەر</span><br/>كەنچەكلەر&nbsp;&nbsp;‹‹ دىۋانۇ لۇغەتىت تۈرك ›› تە تۈركلەرنىڭ بىر قەبىلىسى دەپ تىلغا ئېلىنغان.&nbsp;&nbsp;يەنە بىر جايدا ‹‹ قەشقەردە كىشىلىرى كەنچەك تىلىدا سۆزلەيدىغان يېزىلار بار، ئەمما شەھەر كىشىلىرىدە خاقانىيە تۈركچىسىدە سۆزلىشىدۇ ››، دەپ كۆرسىتىلگەن. قۇمۇلدا ھازىر كەنچەكنىڭ شەھرى دەيدىغان بىر جاي بار . بۇندىن باشقا، بوغاز، راھەتباغ قاتارلىق جايلاردا ياشايدىغان بىر جەمەت كىشىلىرى كەنچەكلەر دېگەن تەگئات بىلەن چاقىرىلىدۇ.<br/><br/>( ئارسلان ئابدۇللا ئەپەندىنىڭ ‹‹ شىنجاڭ ئۇنىۋېرسىتېتى ئىلمىي ژۇرنىلى ›› ( خەنزۇچە ) نىڭ 36 – توم 3 – سانىدا ئېلان قىلغان ‹‹ 留存于哈密维吾尔中的古代姓氏和印记 ››&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;ناملىق ماقالىسىدىن تەلقىن قىلىندى. ) <br/><img src="http://www1.feedsky.com/t1/240215056/yukselblog/feedsky/s.gif?r=http://www.yukselblog.cn/article/uyghur-tegat/QomurlUyghurliri.htm" border="0" height="0" width="0" style="position:absolute" /><p class="fswww1"><a href="http://www1.feedsky.com/r/l/feedsky/yukselblog/240215056/art01.html" target="_blank"><img border="0" ismap="ismap" src="http://www1.feedsky.com/r/i/feedsky/yukselblog/240215056/art01.gif" onerror="this.style.display='none'" /></a></p>ئۇيغۇرلاردا تەگئاتFri, 19 Jun 2009 10:02:44 +0800elkemyuksel@hotmail.com(Yuksel)http://www.yukselblog.cn/default.asp?id=134elkemyuksel@hotmail.com(Yuksel)http://www.yukselblog.cn/article/uyghur-tegat/QomurlUyghurliri.htmhttp://www.yukselblog.cn/feed.aspfeedsky/yukselblog/~7266922/240215056/5376441http://www.yukselblog.cn/article/sehiye-aids/Tramadol.htm<p style="text-align: center">&nbsp;</p> <p style="text-align: center">&nbsp;</p> <p style="text-align: center"><span style="color: #ff0000"><span style="font-size: 16px">Tramadol ياشلارنىڭ باھارىغا سايە تاشلىماقتا</span></span></p> <p><br /> بىر قىسىم تورداشلار نۆۋەتتە ئۇيغۇر ياش - ئۆسمۈرلىرى ئارىسىدا ، بولۇپمۇ ئالىي مەكتەپ ئوقۇغۇچىلىرى ئارىسىدا&nbsp; <a target="_blank" href="http://www.yukselblog.cn/article/sehiye-aids/Tramadol.htm">Tramadol </a>نى قالايمىقان ئىستېمال قىلىشتەك ناچار خاھىشنىڭ ئەدەپ قالغانلىقىنى تىلغا ئېلىشىپ، نەزىرىمىزنى ئۇشبۇ ئىشقا ئاغدۇرۇشقا چاقىرماقتا.</p> <p><span style="color: #0000ff">خوش، ئۇنداقتا ، بىر قىسىم ياش - ئۆسمۈر قېرىنداشلىرىمىز نېمە ۋەجىدىن مەزكۇر دورىنى ئىستېمال قىلىشىدۇ ؟ </span></p> <p>ئالدى بىلەن بىز&nbsp; <a target="_blank" href="http://www.yukselblog.cn/article/sehiye-aids/Tramadol.htm">Tramadol </a>ئاتلىق بۇ دورا بىلەن قىسقىچە تونۇشۇپ چىقايلى:</p> <p style="text-align: center"><img alt="" src="http://www.nfyx.net.cn/nfyx/upload/20085874923498.jpg" /></p> <p>Tramadol Hydrochloride ( يەنسۈەن چۈمادو 盐酸曲马多 ) نىڭ تەسىرى بىرقەدەر كەڭ بولۇپ، كلىنىكىدا ئاساسلىقى يامان سۈپەتلىك ئاغرىقلارنى توختىتىش ئۈچۈن ئىشلىتىلىدۇ. مەسىلەن، ئوپېراتسىيىدىن كېيىنكى ئاغرىق، راك كېسەللىكىدىكى ئاغرىق، تۇغۇت جەريانىدىكى ئاغرىق قاتارلىق. بۇ دورا مەركىزىي نېرۋا سىستېمىسىغا تەسىر كۆرسەتكۈچى دور ھېسابلىنىدۇ. ماتېرىياللارغا ئاساسلانغاندا، مەزكۇر دورىنى نورمال ئادەم كۈنىگە 200 مىللىگىرامدىن ئۇدا 6 ئاي ئىستېمال قىلسا، بو دورىغا قارىتا ئورگانىزمدا تاينىشچانلىق ( 药物依赖 ، Drug Dependence ) پەيدا بولۇپ، دورىغا خۇمار بولۇپ قېلىش كېلىپ چىقىدىكەن. ئەگەر كۈنىگە 300 - 400 مىللىگىرام ( 6 - 8 تال ) دىن ئۇدا 2 ئاي ياكى ئۇنىڭدىنمۇ قىسقا ۋاقىت ئىستېمال قىلسا، ئېىغر دەرىجىدە خۇمار بولۇپ قېلىش كېلىپ چىقىدىكەن. ئۇزاق مەزگىل ئىستېمال قىلغاندا، مەركىزىي نېرۋا سىستېمىسىنى غىدىقلاپ، نەپەس يولى سىستېمىسى فۇنكىسىيىسىگە توسقۇنلۇق قىلىپ، ئورگانىزىمدا دورىغا قارىتا بەرداشچانلىق ۋە تاينىشچانلىق شەكىللىنىپ ھەمدە باشقا قوشۇمچە ناچار تەسىرلەرنى كۆرسىتىدىكەن. مەزكۇر دورىنىڭ خۇمارلىقى ( كىشىنى ئۆزىگە خۇمار قىلىپ قويۇش دەرىجىسى ) باشقا زەھەرلىك بويۇملارغا قارىغاندا ئاجىزراق ۋە بۇ خىل تەسىرى ئاستراق بولسىمۇ، مەلۇم مەزگىل ئۇدا ئىستېمال قىلغاندا خىروئىنغا خۇمار بولۇپ قالغاندىكىگە ئوخشاش ئالامەتلەر كۆرۈلىدىكەن. خۇمار بولۇپ قالغان كىشىلەرنىڭ خاراكتېرى ئۆزگىرىپ، ئۇرۇشقاق، يالغانچى، چېچىلاڭغۇ، لايغەزەل بولۇپ قالىدىكەن.<br /> 盐酸曲马多) <a target="_blank" href="http://www.yukselblog.cn/article/sehiye-aids/Tramadol.htm">Tramadol </a>) غا خۇمار بولۇپ قېلىش ھادىسىسىگە يېقىنقى يىللاردىن بېرى دۆلەت ئىچى ۋە سىرتىدا خېلى ئېتىبار بېرىلگەن بولۇپ، دۇنيا سەھىيە تەشكىلاتى بۇ دورىنى قالايمىقان ئىشلىتىشكە بولمايدىغان 5 چوڭ دورىنىڭ بىرى قاتارىغا كىرگۈزگەن. دۆلەت ئىچىدىمۇ بۇ دورىنى دورىخانىلاردا قالايمىقان سېتىشنى، بولۇپمۇ رىتسىپسىز سېتىش ۋە قۇرامىغا يەتمىگەنلەرگە سېتىشنى قاتتىق چەكلىگەن.</p> <p>دىققەت قىلىشقا تېگىشلىك نۇقتا شۇ جايدىكى، بۇ دورىنىڭ ئاغرىق توختىتىش تەسىرىدىن باشقا مەلۇم دەرىجىدە روھلاندۇرۇش ئۈنۈمىمۇ بار بولۇپ، بۇ دورىنى ئىستېمال قىلغاندا، كىشى مۇئەييەن دەرىجىدە روھلىنىپ، ئۇيقۇسى قېچىپ، كىشى قورساق ئاچقاننى، ھارغان - تالغاننى تۇيماي قالىدىكەن. شۇڭا، ئىرادىسى ئاجىز ياش - ئۆسمۈرلەر بۇ دورىنىڭ ھەقىقىي ماھىيىتىنى تونۇپ يەتمەستىن قالايمىقان ئىشلەتكەن. بولۇپمۇ تورخانىدىن كۈنبۇيى چىقالمايدىغان ياش - ئۆسمۈرلەر، شەھۋانىي ئىشلارغا بېرىلىدىغان ياش يىگىت - قىزلار خاتا ھالدا بۇ دورىنى ئىستېمال قىلساق &lt;&lt; روھلاندۇرۇش، ئۇيقۇنى قاچۇرۇش، ھارغاننى تۇيماسلىق تەسىرىنى بېرىدىكەن &gt;&gt; دەپ قاراپ، قالايمىقان ئىستېمال قىلغان. بىر قسىم گۈزەللىككە ئىنتىلىدىغان قىزلار &lt;&lt; قورساقنى ئاچۇرمىسا ، ئۇرۇقلايدىكەنمىز &gt;&gt; دەپ بولۇشىغا ئىستېمال قىلغان. ھەتتا ، ئۆزلىرى ئىستېمال قىلىش بىلەن كۇپايە قىلماستىن ئەتراپىدىكى دوست - ساۋاقداشلىرىغىمۇ ئىستېمال قىلىشنى تەۋسىيە قىلىشقان. خۇسۇسەن پېقىرمۇ بۇندىن بىر قانچە يىل ئىلگىرى ئالىي مەكتەپتە ئوقۇۋاتقان چاغلىرىمىدا ساۋاقداشلىرىم ئارىسىدا بۇ دورىنى ئىستېمال قىلىدىغانلارنىڭ ( بۇلارنىڭ ئارىسىدا قىزلارمۇ بار ) بارلىقىنى بايقىغان ئىدىم ( ئۇ چاغلاردا بۇ مەسىلىگە ئاددىي قاراپ، بەلكىم بىرەر جايلىرى ئاغرىق بولسا كېرەك، دەپ قارىغان ئىكەنمەن. ). يېقىندا ، ئۇزۇندىن بېرى كشىلىرىمىزنىڭ ساقلىقى ئۈچۈن، ئۇيغۇر تېبابەتچىلىكىنى بۈگۈنىمىز ئۈچۈن خىزمەت قىلدۇرۇش، ئۇنىڭ ھېكمەتلىرنى يەنىمۇ جۇلالاندۇرۇش ئۈچۈن مننەتسىز تەر تۆكۈۋاتقان يېقىن بۇرادىرىم بىرزاتنىڭ بلوگى ( 80 خالتا تور بېتى ، <a href="http://www.80halta.com">www.80halta.com</a> ) دا ەدەل مۇشۇ ھەقتە مەسلىھەت سوراپ قالغان بىر توردىشىمىزنىڭ ياردەم تەلەپ قىلىپ يازغان ئىنكاسىنى كۆرۈپ مەسىلىنىڭ ھەقىقەتەنمۇ مەن ئويلغاندەك يېنىك دەرىجىدە ئەمەسلىكىنى، نەزىرىمىزنى جىددىي ئاغدۇرمىساق بولمايدىغان تەخىرسىز مەسىلە بولۇپ قالغانلىقىنى چوڭقۇر ھېس قىلدىم. ھەمدە بۇرادىرىم بىر زاتنىڭ تەۋسىيىسى بىلەن مۇشۇنداقراق بىر تېمىنى يېزىپ چىقىش ئارقىلىق كۆپچىلىكنىڭ دىققەت - نەزىرىنى ئۇشبۇ مەسىلىگە بۇراش، قېرىنداشلىرىمىزنى 盐酸曲马多) Tramadol ) نى قالايمىقان ئىستېمال قىلماسلىققا چاقىرىش ، ئاللىقاچان خۇمار بولۇپ قالغان قېرىنداشلىرىمىزنى قەتئىي ئىرادىگە كېلىپ، بۇ خىل ناچار ئادەتنى تاشلاشقا دەۋەت قىلىش نىيىتىگە كەلدىم.</p> <p><span style="color: #0000ff">盐酸曲马多) </span><a target="_blank" href="http://www.yukselblog.cn/article/sehiye-aids/Tramadol.htm"><span style="color: #0000ff">Tramadol </span></a><span style="color: #0000ff">) نڭ ناچار تەسىرلىرى :</span></p> <p>1. ئۇزاق مەزگىل ئىشلەتكەندە، دورىغا قارىتا تاينىشچانلىق شەكىللىنىپ، كىشىنى خۇمار قىلىپ قويىدۇ.<br /> 2. ئۇزاق مەزگىل ئىشلەتكەندە، يۈرەك، جىگەر، بۆرەك قاتارلىق رەئىس ئەزالارنى زور دەرىجىدە زەخىملەندۈرۈپ، ئېغىر ئەگەشمە كېسەللىكلەرنى پەيدا قىلىدۇ.<br /> 3. ئۇزاق مەزگىل ئىشلەتكەندە، بۆرەك ۋە كۆپىيىش سىستېمىسىغا زور دەرىجىدە ناچار تەسىر كۆرىستىپ، كۈتمىگەن ئاقىۋەتلەرنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ.<br /> 4. ئۇزاق مەزگىل ئىشلەتكەندە، نېرۋا سىستېمىسىغا تەسىر كۆرسىتىپ، ئۇنتۇغاق، لەقۋا، قەۋزىيەت قىلىپ قويىدۇ.</p> <p><span style="color: #0000ff">盐酸曲马多) </span><a target="_blank" href="http://www.yukselblog.cn/article/sehiye-aids/Tramadol.htm"><span style="color: #0000ff">Tramadol </span></a><span style="color: #0000ff">) غا خۇمار بولۇپ قېلىشنىڭ ئالامەتلىرى :</span></p> <p>بۇ دورىغا خۇمار بولۇشنىڭ ئالامەتلىرى خىروئىنغا خۇمار بولۇپ قېلىشقا قارىغاندا تېخىمۇ ئېغىر بولۇپ، توختىماي تىت - تىت بولۇش، يۈرۈكىدە چۈمۈلە ماڭغاندەك بىئارام بولۇش، سۆڭەك - بوغۇملىرى ئاغرىش، دەككە - دۈككۈدىلا يۈرۈشكە ئوخشاش ئېغىر ئالامەتلەر كۆرۈلىدۇ. 盐酸曲马多) Tramadol ) نىڭ خۇمارىدىن قۇتۇلۇش بەك تەس بولۇپ، ئادەتتە خىرۇئىن خۇمارىدىنى تاشلاشقا قارىغاندا تەس دەپ قارىلىدىكەن. <br /> يامان يېرى، بۇ خىل دورىغا خۇمار بولۇپ قالغان كىشىلەرنىڭ خاراكتېرىدە ئۆزگىرىش بولۇپ، دائىم باشقىلار بىلەن ئۇرۇشقىسى، ئۇرغاندىمۇ قەبىھ ۋاسىتىلەر بىلەن ئۇرۇپ، خۇماردىن چىققۇسى كېلىدىغان ( <a target="_blank" href="http://www.yukselblog.cn/article/sehiye-aids/Tramadol.htm">زوراۋانلىق خاراكتېرى </a>)، بىرنەرسىلەرنى كۆيدۈرۈپ ۋەيران قىلىدىغان، ئۇرۇپ - چاقىدىغان، يالغان سۆزلەيدىغان، دائىم چېچىلاڭغۇ يۈرىدىغان لايغەزەل بولۇپ قالىدىكەن. بۇندىن باشقا، بۇ دورىغا خۇمار بولۇپ قالغان ئىقتىسادىي ئەھۋالى دېگەندەك بولمىغان ياش - ئۆسمۈرلەر ئوغرىلىق ياكى بۇلاڭچىلىق شەكلى بىلەن دورا پۇلىنى تېپىشقا ئورنىدىكەن. شۇنىسى رۇشەنكى، بۇ بىر ئېغىر ئىجتىمائىي ئاقىۋەتنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدىغان دورا ئىكەن.</p> <p><span style="color: #ff0000">دىققەت قىلىشقا تېگىشلىك يەنە بىر نۇقتا شۇكى،</span> مەزكۇر 盐酸曲马多) <a target="_blank" href="http://www.yukselblog.cn/article/sehiye-aids/Tramadol.htm">Tramadol </a>) ئاللىقچان دۆلەت تەرىپىدىن رىتسىپسىز سېتىشقا بولمايدىغان، رىتسىپىسىز ئىشلىتىشكە بولمايدىغان، بولۇپمۇ قۇرامىغا يەتمىگەنلەرگە سېتىشقا بولمايدىغان دورىلار قاتارىغا كىرگۈزۈلگەن تۇرسىمۇ، ياش - ئۆسمۈر قېرىنداشلىرىمىز بۇ دورىنى نەدىن تېپىپ ئىستېمال قىلىدىغاندۇ ؟! ... شۇنى كۆرۈۋېلىشقا بولىدۇكى، بىر قىسىم كىشىلەرنىڭ ( دورىخانا خۇجايىنلىرى، دورا ساتقۇچى ) كۆڭلى زەھەردىن قارا ، مانا بۇ كىشىلەر جەمئىيەت ئۈچۈن زەھەردىنمۇ ئېغىر ئاپەت !</p> <p>بولدى بەس ! قېرىندىشىم، ئېنىم ، سىڭلىم ، ئەمدى بۇ 盐酸曲马多)<a target="_blank" href="http://www.yukselblog.cn/article/sehiye-aids/Tramadol.htm">Tramadol </a>) نى قالايمىقان يېمەڭ ! خۇمار بولۇپ قالغان بولسىڭىز، قەتئىي ئىرادىگە كېلىپ، بۇ زەھەرسىمان دورىنىڭ چاڭگىلىدىن قۇتۇلۇشقا ھەرىكەتكە كېلىڭ ! قاراپ تۇرۇپ ئۆزىڭىزنى نابۇد قىلماڭ ! كەلگۈسىڭىزنى ھە دېگەندە قاراڭغۇ - زۇلمەت ئىچىگە ئىتتىرمەڭ ! ....</p> <p>盐酸曲马多) <a target="_blank" href="http://www.yukselblog.cn/article/sehiye-aids/Tramadol.htm">Tramadol </a>)&nbsp; ھەققىدىكى باشقا مۇناسىۋەتلىك يازمىلار :</p> <p>&nbsp;<font color="#0000a0" size="5" face="UKIJ Tuz Tor"><a class="link" href="http://www.80halta.com/show.asp?soz='چۈمادو'&amp;id=216">1.ئۇيغۇر ياشلىرىغا يېڭى ئاگاھلاندۇرۇش</a></font></p> <p><font color="#0000a0" face="UKIJ Tuz Tor"><font size="5"><a class="link" href="http://www.80halta.com/show.asp?soz='چۈمادو'&amp;id=224"><font color="#0000a0">2.چۇمادو يېگەن ئىنىمىزدىن يەنە خەت كەلدى</font></a></font></font></p> <p><font color="#0000a0" face="UKIJ Tuz Tor"><font size="5"><font color="#000000">3</font><a class="link" href="http://www.80halta.com/show.asp?soz='چۈمادو'&amp;id=291"><font color="#0000a0">.&lt;&lt;چۇمادو&gt;&gt; نىڭ زىيانكەشلىكىدىن قانداق قۇتۇلغىلى بولىدۇ؟</font></a></font></font></p><img src="http://www1.feedsky.com/t1/240215057/yukselblog/feedsky/s.gif?r=http://www.yukselblog.cn/article/sehiye-aids/Tramadol.htm" border="0" height="0" width="0" style="position:absolute" /><p class="fswww1"><a href="http://www1.feedsky.com/r/l/feedsky/yukselblog/240215057/art01.html" target="_blank"><img border="0" ismap="ismap" src="http://www1.feedsky.com/r/i/feedsky/yukselblog/240215057/art01.gif" onerror="this.style.display='none'" /></a></p>سەھىيە - ئەيدىز ئۇچۇرلىرىTue, 16 Jun 2009 01:38:50 +0800elkemyuksel@hotmail.com(Nursel)http://www.yukselblog.cn/default.asp?id=133elkemyuksel@hotmail.com(Nursel)http://www.yukselblog.cn/article/sehiye-aids/Tramadol.htmhttp://www.yukselblog.cn/feed.aspfeedsky/yukselblog/~7266922/240215057/5376441http://www.yukselblog.cn/article/bildurgu/80halta-milyun.htm<p>&nbsp;</p> <p style="text-align: center"><span style="color: #ff0000"><span style="font-size: 16px">ئۇيغۇر بلوگچىلىقىدا يېڭى پەللە يارىتىلدى</span></span></p> <p style="text-align: center">&nbsp;</p> <p>&nbsp;جېك بلوگى ، تەدبىركار بلوگى، تەكلىماكان بلوگىغا ئوخشاش بايراقدار بلوگلارنىڭ باشلامچىلىق قىلىشى بىلەن <a target="_blank" href="http://www.yukselblog.cn/article/bildurgu/80halta-milyun.htm">ئۇيغۇر بلوگچ</a>ىلىقى يوقلۇقتىن بارلىققا كېلىپ، كىچىكلىكتىن زورىيىپ ، بۈگۈنكى كۈنگە كەلگەندە مۇئەييەن كۆلەم ۋە سۈپەت ھاسىل قىلغان ، ئۇيغۇر تورچىلىقىدا بەلگىلىك تەسىرىگە ئىگە ئۆزگىچە بىر ساھە بولۇپ شەكىللەندى. بىر قىسىم بلوگگىرلار Blogbus ، Blogspot كە ئوخشاش دۆلەت ئىچى ۋە سىرتىدىكى داڭلىق بلوگ سۇپىلىرىدىن پايدىلىنىپ بلوگ نەشىر قىلسا، بىر قىسىم بلوگگىرلار ئۆز ئالدىغا مۇستەقىل تور نامى ۋە بوشلۇق ئېلىپ PJBlog ، WordPress ، Zblog قا ئوخشاش بلوگ پروگراممىلىردىن پايدىلىنىپ ئۆز ئالدىغا بلوگ نەشىر قىلماقتا. بۇندىن باشقا، سەلكىن ، رېتىمگە ئوخشاش چوڭ تور بېكەتلەر پۈتۈنلەي ئۇيغۇرچىلاشقان بلوگ مۇلازىمىتى بىلەن تەمىنلەشنى ئىشقا ئاشۇردى.<br /> &nbsp;ھازىر ئۇيغۇرلاردا نەشىر قىلىنغان بلوگلار ئۇلۇغ - ئۇششاق، كونا - يېڭى بولۇپ 1000 دىن ئېشىشى مۇمكىن. بۇنىڭ ئىچىدە ئىزچىل تۈردە بلوگ يېزىپ، ئۆزىگە خاس تەرەققىيات يولىدا بوشاشماي مېڭىۋاتقان بلوگلار 100 گە يېتىشى مۇمكىن ( بۇ پەقەت پېقىرنىڭ تەخىمىنى ھۆكۈمى ). ئۇيغۇر بلوگچىلىقى دەسلەپكى مەزگىلدىكى قۇرۇش ، باشلاش ، يۈرۈشتۈرۈشتەك ئىپتىدايى تەرەققىيات مەزگىلىنى بېشىدىن كەچۈرۈپ، نۆۋەتتە، بلوگنىڭ تېخنىكىلىق كۆرسەتكۈچىنى يۇقىرى كۆتۈرۈش، بلوگ يازمىلىرىنىڭ سۈپىتى ۋە ئىجادىيىلىقىغا كۈچەش، بلوگنىڭ زىيارەت ئېقىمنى ئاشۇرۇشتەك ئارا مەزگىللىك تەرەققىيات مۇساپىسىنى بېشىدىن كەچۈرمەكتە ۋە شۇ جەرياندا دىللارنى ھاياجانغا سالغۇدەك ئېسىل نەتىجىلەر قولغا كەلمەكتە. نۆۋەتتىكى يازمىمىزدا شۇ نەتىجىلەردىن بىرى، يەنى <a target="_blank" href="http://www.yukselblog.cn/article/bildurgu/80halta-milyun.htm">ئۇيغۇر بلوگچىلىقىدا يارىتىلغان يېڭى پەللە</a> ھەققىدە توختالغايمىز.<br /> بلوگگىر دوستلارغا ئايان بولغىنىدەك، بلوگنىڭ زىيارەت ئېقىمى بلوگنىڭ سۈپەت - ساپاسىنى ۋە تورداشلارنىڭ ئىتراپىنى ئىپادىلەيدىغان مۇھىم كۆرسەتكۈچ بولۇپ، كۆپىنچە بلوگگىرلار ئۆز بلوگىنىڭ زىيارەت ئېقىمنىڭ ئېشىش ئەھۋالىغا ئالاھىدە كۆڭۈك بۆلىدۇ ۋە&nbsp; yahoo stat ، google analytics كە ئوخشاش قورال تور بېكەتلەر ئارقىلىق ھەر كۈنى&nbsp; بلوگىنىڭ&nbsp; زىيارەت ستاتىستىكىسىنى كۆرۈپ تۇرۇشنى ئۆزلىرىگە ئادەت قىلىشقان. بۇ يەردە ئاجايىپ مەمنۇنلۇق ۋە قايىللىق بىلەن شۇنى جاكار ئەيلەشنى مۇۋاپىق تاپتىمكى، ئۇيغۇر بلوگچىلىقىدىكى يېڭى پەللە 2009 - يىلى 6 - ئاينىڭ 12 - كۈنىدە يارىتىلدى ، يەنى &lsaquo;&lsaquo; <a target="_blank" href="http://www.yukselblog.cn/article/bildurgu/80halta-milyun.htm">مىليۇنلۇق زىيارەت ئۆتكلى </a>&rsaquo;&rsaquo; تور جامائەتچىلىكىگە مەشھۇر بولغان 80 خالتا بلوگى تەرىپىدىن بۆسۈپ ئۆتۈلدى. كۆپچىلىكنىڭ ئېسىدە بولغىنىدەك، 8<a target="_blank" href="http://www.80halta.com">0 خالتا بلوگى</a> مەزمۇنىنىڭ قاراتمىلىقى، ئۇيغۇر جەمئىيىتى بولۇپمۇ ئۇيغۇر ياشلىرى ئارىسىدىكى ساغلاملىققا ئائىت سەزگۈر مەسىلىلەرگە ئالاھىدە كۈچ سەرپ قىلغانلىقى، جىسمى كېسەللىك تەرىپىدىن زەخمەتلەنگەن، دىللىرى پۇچۇلغان قەلبلەر ئۈچۈن خالىس خىزمەت قىلغانلىقلىرى، تور ئەھلىگە ئۇيغۇر تېبابەتچىلىكىنىڭ كەۋسەرلىردىن ھەدىيە ئەتكەنلىكلىرى ئۈچۈن ئۇيغۇر تورداشلارنىڭ بىردەك ئالقىشىغا، ئېتراپ قىلىشىغا ، قوللىشىغا ئېرىشكەن ئىدى. شۇ ۋەجىدىن ئۆتكەن يىلى&nbsp; 2008 - يىللىق ئۇيغۇرلاردىكى 10 چوڭ بلوگنى باھالاشتا مۇتلەق ئۈستۈنلۈك بىلەن ئۇيغۇرلاردىكى ئەڭ داڭلىق ، ئەڭ چوڭ بلوگ بولۇپ باھالانغان ئىدى. مانا ئەمدى ئارىدىن 6 ئاي ئۆتكەن بۈگۈنكى كۈندە 80 خالتا بلوگىنىڭ زىيارەت قېتىم سانى 1 مىليۇن ئادەم قېتىمدىن ئېشىپ، ئۇيغۇر بلوگلىرى ئىلگىرى يېتىپ باقمىغان يۇقىرى پەللىنى ياراتتى. ئۇنىڭ ئۈستىگە بۇ نەتىجە قىسقىغىنە 7 ئاي ئىچىدە يارىتىلدى. بۇ نەتىجىنىڭ ئۆزى 80 خالتا بلوگىنىڭ ئۇيغۇر تورداشلار تەرىپىدىن قانچىلىك قارشى ئېلىنغانلىقىنىڭ كۈچلۈك دەلىلى ئىدى.<br /> <a target="_blank" href="http://www.80halta.com">80 خالتا بلوگى</a> ئۇيغۇر تور ساھەسىدىكى ئۆزگىچە نۇرلۇق گۆھەر. بىز بۇ بلوگنى زىيارەت قىلغىنىمىزدا، ئەجدادلىرىمىز بىز ئۈچۈن قالدۇرۇپ كەتكەن ئۇيغۇر تېبابەتچىلىكىنىڭ شانلىق نۇرىغا چۈمۈلىمىز. ئۇيغۇر تېبابەتچىلىكىنىڭ ساقلىق ئۈگۈتلىرى بىزنى ھەرۋاقىت ساغلام بولۇشقا ئۈندەيدۇ. مەزكۇر بلوگدا كىشىلەر باشقا جايلاردىن جاۋاب ئىزدىشى نىسبەتەن قىيىن ۋە قۇلايسىز بولغان ساغلاملىق مەسىلىلىرىگە ئۇيغۇر تېبابەتچىلىكى نەزرىيىسى بويىچە تولىمۇ مەسئۇلىيەتچانلىق بىلەن ھازىرلانغان جاۋابلارنى تاپالايدۇ. بۇندىن باشقا ، مەزكۇر بلوگنىڭ نۇقۇل كىشىلەردىكى جىسمانىي ساغلاملىققىلا ئەھمىيەت بەرمەي ، بەلكى يەنە كىشىلەرنى روھىي جەھەتتىنمۇ ساغلام بولۇشقا چاقىرىش ئۈچۈن تىنىمسىز ئەجىر قىلىنىۋاتقانلىقىنى بايقايمىز. تەرىپلەشكە تېگىشلىك يەنە بىر نۇقتا شۇكى، مەزكۇر تور بەت مىللەتنىڭ ئۈمىدى - كېلەچىكى بولغان ياشلىرىمىزنى كىشى تىلغا ئېلىشتىنمۇ ئوڭايسىزلىنىدىغان پسىخىك كېسەللىك ئاسارەتلىرىدىن قۇتۇلدۇرۇپ، ئۇلارنى غايىلىك - ئېتىقادلىق ياشلاردىن بولۇشقا يېتەكلەشتە كۆز يۇمۇشقا بولمايدىغان تۆھپىلەرنى ياراتماقتا...<br /> 80 خالتا بلوگىنىڭ <a target="_blank" href="http://www.yukselblog.cn/article/bildurgu/80halta-milyun.htm">مىليۇنلۇق زىيارەت ئۆتكىلىنى</a> قىسقا ۋاقىت ئىچىدە بۆسۈپ ئۆتكەنلىكى، بىزگە ئوخشاش بلوگگىرلارغا يېڭى ئۈمىد ، يېڭى نىشان ئاتا قىلدى. بلوگلارنىڭ زىيارەت ئېقىمى تور بېكەتلەردەك چوڭ بولۇپ كەتمەيدۇ، شۇڭا بلوگلارنىڭ تەسىرى تور بېكەتلەرگە يەتمەيدۇ دېگەندەك، بلوگنى كەمسىندۈرىدىغان قاراشلارنىڭ ئاللىقاچان ۋاقتى ئۆتكەنلىكىنى جاكارلاپ، بىزگە زور ئىلھام ۋە مەدەت بولدى.<br /> مەن بۇ يەردە يۈكسەل بلوگ نامىدىن قېرىنداش بلوگ بولغان 80 خالتا بلوگىنى چىن كۆڭلۈمدىن قىزغىن قۇتلۇقلايمەن. 80 خالتا بلوگىنىڭ يەنىمۇ يۈكسەك مەنزىللەرنى بويلاپ دادىل قەدەم بىلەن يېڭىدىن - يېڭى مەنزىللەرگە ئۇلىشىشىغا تىلەكداشمەن.</p><img src="http://www1.feedsky.com/t1/240215058/yukselblog/feedsky/s.gif?r=http://www.yukselblog.cn/article/bildurgu/80halta-milyun.htm" border="0" height="0" width="0" style="position:absolute" /><p class="fswww1"><a href="http://www1.feedsky.com/r/l/feedsky/yukselblog/240215058/art01.html" target="_blank"><img border="0" ismap="ismap" src="http://www1.feedsky.com/r/i/feedsky/yukselblog/240215058/art01.gif" onerror="this.style.display='none'" /></a></p>بلوگ بىلدۈرگىسىSat, 13 Jun 2009 03:53:39 +0800elkemyuksel@hotmail.com(Nursel)http://www.yukselblog.cn/default.asp?id=132elkemyuksel@hotmail.com(Nursel)http://www.yukselblog.cn/article/bildurgu/80halta-milyun.htmhttp://www.yukselblog.cn/feed.aspfeedsky/yukselblog/~7266922/240215058/5376441http://www.yukselblog.cn/article/bildurgu/halmurat.htm<p>خالمۇرات غۇپۇر ،ئەر، ئۇيغۇر ،1960_يىلى 3_ئاينىڭ6_كۇنى تۇغۇلغان.ۋەتەنگە قايتقان دوكتور (MDphD) ،پىروفىسسور،دوكتور يىتەكچىسى ،مەملىكەت بۇيىچە ئون مۇنەۋۋەر ياشنىڭ بىرى .مەملىكەتلىك مۇنەۋۋەر پەن_تېخنىكا خادىمى ، پۈتۈن مەملىكەت بۇيىچە تۈمەنلىگەن (بىرىنجى ،ئىككىنجى قاتلام )ئىختىساس ئىگىسى ،&laquo;مەملىكەتلىك1.ماي ئەمگەك نەمونىچىسى مىدالى &raquo;غا ناىل بولغۇچى ،مەملىكەت بۇيىچە ۋەتەنگە قايتقان چەتئەلدە ئۇقىغان ئۇقۇغىچىلار ئىچىدە ،مۇۋەپپەقىيەت مۇكاپاتىغا ئېرىشكەن خادىم .سەھىيە مىنىستىرلىكىنىڭ كۆرۈنەرلىك تۆھپە قۇشقان مۇتەخەسىسى ،گوۋۇيۈەننىڭ ئالاھىدە تەمىناتىدىن بەھرىمان بولغۇچى مۇتەخەسىس ،مەركىزى كۇمىمۇت تەشكىلات بۈلىمى نۇقتىلىق ئالاقىلىشىدىغان مۇتەخەسىس ، ئاپتۇنۇم رايون بۇيىچە مۇنەۋۋەر مۇتەخەسىس&nbsp; دىگەن شەرەپلىك ناملارغا ئېرىشكەن .ئۇ جۇڭگو تىبابىتى ،غەرىپ تىبابىتى ۋە ئۇيغۇر تىبابىتى بىرلەشتۈرۈلگەن تەتقىقات ساھەسىنىڭ باشلامچىسى ۋە بۇ ساھەگە ئاساس سالغۇچى .ئاپتۇنۇم رايونىمىز بۇيىچە بىردىنبىر دۆلەتلىك مۇنەۋۋەر ياشلار پەن_تېخنىكا فوندىدىكى مۇتەخەسىس ،نۆۋەتتە شىنجاڭ تىببى ئۇنىۋېرسىتېتى پارتكومىنىڭ مۇئاۋىن شۇجىسى ،مەكتەپ مۇدىرى ۋەزىپىسىنى ئۈتەۋاتىدۇ.</p> <p>پىروفىسسورخالمۇرات غۇپۇر ئىلگىرى&nbsp; شىنجاڭ تىببى ئۇنىۋېرسىتېتىڭ پارتكوم ھەيئېتى ،مۇئاۋىن مەكتەپ مۇدىرى مەملىكەتلىك مىللىي تىبابەتچىلىك ۋە دورىگەرلىك ئلىمى جەمئىيىتىنىڭ مۇئاۋىن باشلىقى&nbsp; دۆلەتلىك دورا قاموسى ھەيئېتىنىڭ ھەيئەت ئەزاسى ،گوۋۇيۇەن ئلمىي ئۇنۋان باھالاش كومىتېتى ئۇخشاش كەسىپ بۇيىچە باھالاپ بېكىتىش كۇمىتىتىنىڭ ھەيئېتى،دۆلەتلىك يىڭى دورىلارنى باھالاپ بېكىتىش كۇمىتىتىنىڭ باھالىغۇچىسى ،دۆلەتلىك قوغدىلىدىغان جۇڭگو تىبابىتى دورا تۈرلىرىنى باھالاپ بېكىتىش ھەيئېتىنىڭ ئەزاسى&nbsp; شىنجاڭ مىللىي&nbsp; تىبابىتى دورىگەرلىك ئلىمى جەمئىيىتىنىڭ باشلىقى. شىنجاڭ پەن_تېخنىكا جەمئىيىتىنىڭ مۇئاۋىن رەئىسى قاتارلىق ۋەزىپىلەرنى&nbsp; ئۈتىگەن.<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; كۆپ يىللاردىن بېرى&nbsp; پىروفىسسورخالمۇرات غۇپۇر دۆلەتنىڭ تەبىئى پەن فوندى،دۆلەتلىك قوللاش پىلانى قاتارلىق 26&nbsp; خىل پەن تەتقىقات تۈرىنى ئۆز ئۈستىگە&nbsp; ئالغان . ئىلگىرى &laquo;خېلياڭ_خېلى پەن_تېخنىكىدا ئلگىرلەش مۇكاپاتى &raquo;،&laquo;جۇڭخۇا تىببى پەن مۇكاپاتى&raquo;،&laquo; مەملىكەتلىك ئالىي مەكتەپلەر تەبىئى پەن تەتقىقات مۇكاپاتى&raquo;،&laquo;مەملىكەتلىك جۇڭگو تىبابىتى ،دورىگەرلىكى پەن _تېخنىكىدا ئالغا ئىلگىرلەش مۇكاپاتى&raquo; ،&laquo;مەملىكەتلىك جۇڭگو تىبابىتى،دورىگەرلىك ئاساسى پەن تەتقىقاتى مۇكاپاتى&raquo; ،&laquo;ئاپتۇنۇم رايون بۇيىچەپەن _تېخنىكىدا ئالغا ئىلگىرلەش مۇكاپاتى&raquo; ،شىنجاڭ تىببى پەن مۇكاپاتى&raquo; ،قاتارلىق كاتتا مۇكاپاتلارغا ئېرىشكەن .&nbsp; ئۇ دۆلەت ئىچى ۋە سىرتىدىكى تۈرلۈك مىدىتسىناغا ئائىت&nbsp; كىتاپلاردا 150 پارچىدىن ئارتۇق ئىلمىي ماقالە ئېلان قىلغان .كۆپ قىسىم ئىلمىي ماقالىلىرى خەلىقئارالىق نوپوزلۇق ژۇرنال SCIژۇرنىلىغا كىرگۈزۈلۈپ SCIژۇرنىلىغا تۇنجى بۇلۇپ ئۇيغۇر تىبابىتى ،دورىگەرلىكى ھەققىدىكى ماقالىلەرنى كىرگۈزگۈچى ھىساپلىنىدۇ .دۆلەت ئىچى ۋە سىرتىدا 9 پارچە كىتاب نەشىر قىلدۇرغان ئككى پاچە كىتابنى تۈزۈشكە قاتناشقان .دۆلەتكە ئىلتىماس قىلىپ پاتنىتقا ئېرىشكەن تۈر18خىل&nbsp; بۇلۇپ 13 تۈرنى نەتىجىگە ئايلاندۇرغان .</p> <p>مانا يۇقىرىقىدەك شان - شەرەپلەرنى قۇچقان، ئىلىم كۆكىدە مەغرۇر قانات قاققان ئۇيغۇر ئوغلى خالمۇرات غوپۇر يەنە بىر قېتىم شەرەپ قۇچۇش ئالدىدا تۇرۇپتۇ. بۇ ئەلۋەتتە سىز بىلەن بىزگە ئوخشاش ئىلىم ۋە ئىلىم&nbsp;ئەھلىنى سۆيىدىغان،ئۆز &nbsp;ئالىمىنى قەدىرلەپ، بېشىغا ئېلىپ كۆتۈرىدىغان ئىلىم - ئالىم شەيدالىرىنىڭ قوللاپ - قۇۋۋەتلىشىگە مۇھتاج ئەلۋەتتە.</p> <p><span style="color: #0000ff">&lt;&lt;&nbsp; جۇڭگودىكى ئىلمىي خادىملار &gt;&gt; 2008 - يىللىق ئىلمىي خادىملارنى توردا &nbsp;بېلەت تاشلاپ تاللاش پائالىيىتى رەسمىي باشلاندى. بۇ پائالىيەتنى تېڭشۈن تورى بىلەن باھالاش گۇرۇپپىسى بىرلىكتە تەشكىللىگەن بولۇپ، پائالىيەت 6 - ئاينىڭ 19 - كۈنى تولۇق ئاخىرلىشىدۇ. نۆۋەتتە دوكتۇر خالمۇرات غوپۇرنىڭ نەتىجىسى ئالدىنقى قاتاردا تۇرماقتا. قېنى سىزمۇ ئۆز ئاۋازىڭىز ئارقىلىق پەخىرلىك ئوغلانىمىزنى قوللاڭ!</span></p> <p>بېلەت تاشلاش مەنزىلى: <a href="http://tech.qq.com/zt/2009/kexuerenwu/#top">http://tech.qq.com/zt/2009/kexuerenwu/#top</a></p> <p>دوكتۇر خالمۇرات غوپۇرنىڭ بېلەت تاشلاش ئورنى ئاستىدىن سانىغاندا 5 - قۇردا ، يەنى بىئو - تېببىي پەنلەر گۇرۇپپىسىدا (&nbsp;<a target="_blank" href="http://tech.qq.com/a/20080614/000104.htm">生命科学与医药组</a> ).</p> <p>دوكتۇرنىڭ بېلەت تاشلاش ئورنىدىكى رەسىمى</p> <p><img alt="" src="http://img1.qq.com/tech/pics/18174/18174883.jpg" /></p> <p>&nbsp;</p> <p>بىز كۆپچىلىكنىڭ بېلەت تاشلىغان تاشلمىغانلىقىنى مۇشۇ تېمىدا ئىنكاس سۈپىتىدە قالدۇرۇپ قويۇشىنى ئۈمىد قىلىمىز. بۇنداق بولغاندا ئاخىرقى نەتىجە بىلەن سېلىشتۇرۇشقا پايدىلىق. قېنى ھەرىكەتنى باشلاڭ!</p><img src="http://www1.feedsky.com/t1/240215059/yukselblog/feedsky/s.gif?r=http://www.yukselblog.cn/article/bildurgu/halmurat.htm" border="0" height="0" width="0" style="position:absolute" /><p class="fswww1"><a href="http://www1.feedsky.com/r/l/feedsky/yukselblog/240215059/art01.html" target="_blank"><img border="0" ismap="ismap" src="http://www1.feedsky.com/r/i/feedsky/yukselblog/240215059/art01.gif" onerror="this.style.display='none'" /></a></p>بلوگ بىلدۈرگىسىThu, 11 Jun 2009 12:08:40 +0800elkemyuksel@hotmail.com(Yuksel)http://www.yukselblog.cn/default.asp?id=131elkemyuksel@hotmail.com(Yuksel)http://www.yukselblog.cn/article/bildurgu/halmurat.htmhttp://www.yukselblog.cn/feed.aspfeedsky/yukselblog/~7266922/240215059/5376441http://www.yukselblog.cn/article/7iqlim/Coca-Cola.htm<div align="center"><span style="color:Red"><span style="font-size:16pt;line-height:100%;">كوكاكولا ( Coca-Cola&nbsp;&nbsp;) نى ئەركەكلەر ئىچمىسەك بولامدۇ نېمە؟</span></span></div><br/><br/> <br/>لوس ئانجېلىس ۋاقىت گېزىتى تورى ( LATimes.com ) نىڭ ئۆتكەن يىلى يىل ئاخىرىدا بەرگەن خەۋىرىگە كۆرە ، يالىڭاچلانما ئۇسۇل ئوينىغۇچىلارنىڭ پەرزەنتلىك بولۇش نىسبىتى ئۈستىدە ئېلىپ بېرىلغان تەتقىقات ۋە كوكاكولا ( <a target="_blank" href="http://www.yukselblog.cn/article/7iqlim/Coca-Cola.htm" rel="external">Coca-Cola</a> ) نىڭ ئۇرۇق ئۆلتىرىدىغانلىقى ئۈستىدە ئىشلەنگەن تەتقىقات، ياڭيۇ پارچىسىنى يېگەندە &lt;&lt; كاس - كاس &gt;&gt;&nbsp;&nbsp;قىلىپ ئاۋاز چىقىرىپ يېگەندە، ياڭيۇنىڭ تېخىمۇ تەملىك بولۇپ كېتىدىغانلىقى ئۈستىدىكى تەتقىقات قاتارلىق غەلىتە تەتقىقات نەتىجىلىرى &lt;&lt; شەرەپلىك ھالدا &gt;&gt; 2008 - يىللىق نوبېل ھەزىل مۇكاپاتىغا ئېرىشكەن. <br/>نوبېل ھەزىل مۇكاپاتىمۇ ھەقىقى پەن تەتقىقات نەتىجىلىرىگە بېرىلىدىغان بولۇپ، تەتقىقاتنىڭ غەلىتە - كۈلكىلىك بولۇشىنى مۇھىم باھالاش ئۆلچەملىرىدىن بىرى قىلىدىكەن. مەزكۇر مۇكاپات ئىلىم - پەن يۇمۇرلىرى ژۇرنىلى ( Annals of Improbable Research，AIR ) تەرىپىدىن 1991 - يىلى تارقىتىلىشقا باشلىغان بولۇپ، باھالىغۇچىلىرى تەركىبىدە ھەقىقى نوبېل مۇكاپاتىغا ئېرىشكۈچىلەرمۇ بولىدىكەن. مەقسىتى دەسلەپ كىشىنىڭ كۈلكىسىنى قىستايدىغان، كېيىن ئويغا سالىدىغان تەتقىقات نەتىجىلىرىنى مۇكاپاتلاش ئىكەن. ھەر يىلى ھەقىقىي نوبېل مۇكاپاتى تارقىتىلىشتىن 1 - 2 ھەپتە بۇرۇن، خارۋارد ئۇنىۋېرسىتېتىنىڭ Sanders Theater زالىدا تارقىتىلىدىكەن.<br/><span style="color:Blue">ئۆتكەن يىلى بۇ مۇكاپاتقا ئېرىشكەن تەتقىقات نەتىجىلىرى مۇنۇلارنى ئۆز ئىچىگە ئالىدىكەن.</span><br/><br/>* بوستۇن ئۇنىۋېرسىتېتى تېببىي ئىنستىتۇتى دوختۇرخانىسى ( Boston University&#39;s School of Medicine ) ئاياللار - تۇغۇت كېسەللىكلىرى بۆلۈمىنىڭ دوختۇرى Deborah Anderson&nbsp;&nbsp;تەجرىبىخانىدا تەكرار تەتقىق قىلىش ئارقىلىق كوكاكولا ( <a target="_blank" href="http://www.yukselblog.cn/article/7iqlim/Coca-Cola.htm" rel="external">Coca-Cola</a> ) نىڭ ھەقىقەتەنمۇ ئەرلەرنىڭ ئۇرۇقىنى ئۆلتۈرۈش تەسىرىگە ئىگە ئىكەنلىكىنى بايقىغان. كوكاكولا ( <a target="_blank" href="http://www.yukselblog.cn/article/7iqlim/Coca-Cola.htm" rel="external">Coca-Cola</a>&nbsp;&nbsp;) شىركىتى بۇ ھەقتە ھېچقانداق ئىپادە بىلدۈرمىگەن.<br/><br/>* ساۋپاۋلو ئۇنىۋېرسىتېتى ( the University of Sao Paulo ) نىڭ Astolfo Gomes de Mello Araujo&nbsp;&nbsp;يېتەكچىلىكىدىكى تەتقىقات گۇرۇپپىسى تاغتېشەر ( بىرخىل جانلىق ) نىڭ ئارخىلوگىيىلىك تەكشۈرۈشكە بۇزغۇنچىلىق قىلىدىغانلىقىنى بايقىغان. <br/><br/>* فرانسىيىلىك بىئولوگىيە تەتقىقاتچىسى Marie-Christine Cadiergues ۋە ئۇنىڭ كەسىپداشلىرى ئىتنىڭ تېنىدا ياشايدىغان بۈرگىنىڭ ، مۈشۈكنىڭ بەدىنىدە ياشايدىغان بۈرگىدىن ئېگىز سەكرەيدىغانلىقىنى بايقىغان.<br/><br/>* Duke University نىڭ تەتقىقاتچىسى Dan Ariely قىممەت باھالىق ساختا دورىنىڭ شىپالىق ئۈنۈمىنىڭ ئەرزان باھالىق ساختا دورىغا قارىغاندا يۇقىرى ئىكەنلىكىنى بايقىغان.<br/><img src="http://www1.feedsky.com/t1/240215060/yukselblog/feedsky/s.gif?r=http://www.yukselblog.cn/article/7iqlim/Coca-Cola.htm" border="0" height="0" width="0" style="position:absolute" /><p class="fswww1"><a href="http://www1.feedsky.com/r/l/feedsky/yukselblog/240215060/art01.html" target="_blank"><img border="0" ismap="ismap" src="http://www1.feedsky.com/r/i/feedsky/yukselblog/240215060/art01.gif" onerror="this.style.display='none'" /></a></p>يەتتە ئىقلىمداWed, 10 Jun 2009 01:31:04 +0800elkemyuksel@hotmail.com(Nursel)http://www.yukselblog.cn/default.asp?id=130elkemyuksel@hotmail.com(Nursel)http://www.yukselblog.cn/article/7iqlim/Coca-Cola.htmhttp://www.yukselblog.cn/feed.aspfeedsky/yukselblog/~7266922/240215060/5376441